Tag: #Dolny Śląsk

Witam szanowne Grono. Dziś weźmiemy na tapet Zamek Chojnik w Sobieszowie.
Zracji na ilośc zdjęć i informacji dzida będzie podzielona na 2- 3 części. 
Ze wzglkędu na brak czasu i bycie leniwą pizdą( jakby to Food Emperor powiedział) trasa na zamek prowadziła od miejscowości Zachełmie, choć serdecznie polecam wejście z Sobieszowa szlakiem czerwonym, a powrót czarnym.
( Ciekawostka: na górze Chojnika gniazdują orły przednie, jeśli jesteście zainteresowani tematem udajcie się na  czat YT: Bociany Podgórzyn i pytajcie moderatorke Glorię o szczegóły)

Po­cząt­ki zam­ku na gó­rze Choj­nik zwią­za­ne są z dzia­łal­noś­cią o­sad­ni­czą pias­tow­skich ksią­żąt świd­nic­ko-ja­wor­skich. Pod ko­niec XIII stu­lec­ia, być mo­że na zglisz­czach wczes­no­śred­nio­wiecz­ne­go gro­du ple­mien­ne­go Bob­rzan, ksią­żę Bo­les­ław Ro­gat­ka wzniósł drew­nia­ny dwór ob­ron­ny słu­żą­cy, prze­de wszys­tkim, ce­lom ło­wiec­kim i w toż­sa­mym cha­rak­te­rze fun­kcjo­nu­ją­cy tu przez nas­tęp­ne kil­ka­dzie­siąt lat. Ka­mien­ną wa­row­nię w ta­kim kształ­cie, w ja­kim zna­na jest nam współ­cześ­nie, zbu­do­wał jed­nak do­pie­ro wnuk Wła­dys­ła­wa Ło­kiet­ka Bol­ko II, a mia­ło to miej­sce praw­do­po­dob­nie w la­tach 1353-1364.

Świe­żo wy­sta­wio­na bu­dow­la od rę­ki tra­fi­ła na ry­nek nie­ru­cho­moś­ci z o­fer­tą wy­naj­mu - poz­ba­wio­ny środ­ków ksią­żę pot­rze­bo­wał bo­wiem go­tów­ki na wy­kup Dol­nych Łu­życ i pil­nie szu­kał za­moż­ne­go dzier­żaw­cy. Zna­lazł go w o­so­bie ry­ce­rza Thi­mo von Co­lit­za, któ­re­mu wios­ną 1364 od­dał za­mek w zas­taw za niez­na­ną dziś su­mę pie­nię­dzy, ten zaś szyb­ko poz­był się go jesz­cze te­go same­go ro­ku sprze­da­jąc na­by­te pra­wa za 2,5 ty­sią­ca kop gro­szy pras­kich kró­lo­wi czes­kie­mu Ka­ro­lo­wi IV Luk­sem­bur­czy­ko­wi. Nie­wiel­ka, ale sil­nie u­for­ty­fi­ko­wa­na wa­row­nia zna­laz­ła się w ten spo­sób w rę­kach wpraw­dzie so­jusz­ni­ka, ale też po­tęż­ne­go są­sia­da, za­le­ża­ło więc Bol­ko­wi, by ją od­zys­kać moż­li­wie szyb­ko, co u­da­ło mu się o­siąg­nąć przed ro­kiem 1368. Po śmier­ci księ­cia Choj­nik wraz z władz­twem ksią­żę­cym pow­ró­cił for­mal­nie pod pa­no­wa­nie czes­kie, gdyż zgod­nie z u­mo­wą spuś­ciz­na po Bol­ku II mia­ła przejść na włas­ność je­go sios­trze­ni­cy An­ny, ak­tu­al­nie mał­żon­ki wspo­mnia­ne­go już Ka­ro­la. Fak­tycz­nie jed­nak rzą­dy w księs­twie spra­wo­wa­ła wciąż by­ła żo­na zmar­łe­go księ­cia Ag­niesz­ka, we­dług uz­god­nień bo­wiem ob­ję­cie wła­dzą kró­lew­ską tej częś­ci ziem śląs­kich nas­tą­pić mo­gło do­pie­ro po jej śmier­ci, któ­ra, jak się póź­niej o­ka­za­ło,  za­bra­ła Ag­niesz­kę w ro­ku 1392.

W 1393 r, wkrót­ce po śmierci Ag­niesz­ki, za­mek Choj­nik wraz z przy­leg­łoś­cia­mi prze­szedł na włas­ność za­moż­ne­go ro­du śląs­kie­go Scha­fe Gotsch (we­dług nie­któ­rych źró­deł nas­tą­pi­ło to już w 1381) po­zo­sta­jąc pod je­go pa­no­wa­niem nie­przer­wa­nie aż do ro­ku 1634. Nie­mal rów­no­leg­le z prze­ję­ciem wa­row­ni roz­po­czę­to pra­ce wzbo­ga­ca­ją­ce u­ni­wer­sal­ność za­ło­że­nia, przek­ształ­ca­ją­ce go w fe­u­dal­ną sie­dzi­bę szla­chec­ką. Do 1410 wy­sta­wio­no pięk­nie zdo­bio­ną ka­pli­cę pod wez­wa­niem św. Je­rze­go i św. Ka­ta­rzy­ny, do­bu­do­wa­no też dzie­dzi­niec pół­noc­ny. W trak­cie wo­jen hu­syc­kich to­czo­nych w la­tach 1419-1434 właś­ci­cie­le zam­ku po­cząt­ko­wo sku­tecz­nie od­pie­ra­li w nim na­jaz­dy hu­sy­tów, z cza­sem jed­nak o­kry­li się złą sła­wą rau­bri­te­rów łu­piąc lo­kal­ną lud­ność oraz ku­pców.
Poniżej zdjęcie na front kaplicy:

Nie miał w tym o­kre­sie Choj­nik szczęś­cia do gos­po­da­rzy - w ro­ku 1464 wła­dzę nad nim prze­jął cho­ry psy­chicz­nie Hie­ro­nim Schoff Gotsch, zaś nies­peł­na ćwierć wie­ku póź­niej je­go nas­tęp­ca Chris­top­her Schoff Gotsch zo­stał za­mor­do­wa­ny przez swe­go szwag­ra Zed­lit­za pod­czas wy­pra­wy do Ja­wo­ra. Na po­cząt­ku XVI stu­le­cia, po zdła­wie­niu przez kró­la Ma­cie­ja Kor­wi­na pa­nu­ją­cej na Dol­nym Śląs­ku a­nar­chii, ko­lej­ny właś­ci­ciel wa­row­ni Ul­rich Schoff Gotsch do­ko­nał jej roz­bu­do­wy. Pow­sta­ło wte­dy m.in. ob­wa­ro­wa­ne for­ty­fi­ka­cja­mi przed­zam­cze o­raz sze­reg po­miesz­czeń i u­rzą­dzeń o cha­rak­te­rze pe­ni­ten­cja­rnym, w tym loch gło­do­wy, a tak­że ka­mien­ny prę­gierz. 
Po dekadach zamknięcia otworzono równierz wejście do podziemi gdzie można obejrzeć piwniczkę( stała T 7 stopni C) co było zbawienne dla zamkowej kuchni.

Jed­nym z naj­sław­niej­szych pa­nów na Choj­ni­ku był Hans Ul­rich II Schaff­gotsch, któ­ry po­przez mał­żeń­stwo z księ­żnicz­ką brzes­ko-leg­nic­ką Bar­ba­rą Ag­niesz­ką (z ra­cji po­sia­da­nia aż 86 ksią­żek u­wa­ża­ną za nie­zwyk­le wyk­ształ­co­ną) sko­li­ga­cił swój ród z Pias­ta­mi. Ul­rich u­ro­dził się w 1595 ro­ku na zam­ku Gryf,( o tym osobna pasta i, niestety, zdjęcia będa przedpotopowe, bo obecnie zamek jest ogodzony i ,,remontowany") ko­chał pod­ró­że i wy­staw­ne przy­ję­cia, skoń­czył jed­nak mar­nie pod ka­tow­skim mie­czem, gdy w 1634 os­kar­żo­ny o zdra­dę ce­sa­rza Fer­dy­nan­da II zos­tał uwię­zio­ny i rok póź­niej zgła­dzo­ny w Ra­tys­bo­nie. W związ­ku z a­resz­to­wa­niem Schaff­got­scha i sta­wia­ny­mi mu za­rzu­ta­mi wszys­tkie je­go dob­ra zos­ta­ły skon­fis­ko­wa­ne, a Choj­nik ob­sa­dzo­ny przez od­dzia­ły ce­sar­skie do­wo­dzo­ne przez ge­ne­ra­ła Ru­dol­pha hra­bie­go Col­lo­re­do.

Na pod­sta­wie ce­sar­skiej de­cy­zji z 1639 ro­ku dob­ra te, wy­ce­nio­ne na 8.300 ta­la­rów, na­był Jo­hann Putz von Ad­ler­thurn. Nie­dłu­go póź­niej ko­men­dan­tem zam­ku zos­tał kpt. Jo­hann von der Lin­de, w lu­tym 1640 zas­tą­pił go na tym sta­no­wis­ku kpt. Georg He­ge­wald, zaś dwa la­ta póź­niej ko­men­da­tu­rę ob­jął Georg Sieg­mund von Tschirn­haus. Wpraw­dzie po za­koń­cze­niu woj­ny 30-let­niej w 1648 ro­ku ak­tem ce­sar­skiej łas­ki Choj­nik od­da­no ro­dzi­nie von Schaff­gotsch, ale już bez cen­ne­go wy­po­sa­że­nia, sprzę­tów i bi­żu­te­rii roz­kra­dzio­nych przez o­ku­pu­ją­ce go woj­ska. Nig­dy do zam­ku nie wró­ci­ły ar­ke­bu­zy, sza­ble, heł­my, siod­ła i cza­pra­ki wy­wie­zio­ne do kwa­te­ry głów­nej ge­ne­ra­ła Col­lo­re­do; rów­nie cen­ne dy­wa­ny, zło­te łań­cu­chy i wy­sa­dza­ne dro­go­cen­ny­mi ka­mie­nia­mi me­dal­io­ny zam­knię­te w skarb­cu ce­sar­skim tak­że nie do­cze­ka­ły się res­ty­tu­cji. Po­mi­mo częś­cio­we­go zwro­tu mie­nia Schaff­got­scho­wie nie zde­cy­do­wa­li się po­now­nie za­miesz­kać na zam­ku. U­trud­nio­na dos­tęp­ność, brak źród­ła wo­dy i spus­to­sze­nia wo­jen­ne spra­wi­ły, że prze­nieś­li się oni do no­we­go pa­ła­cu w pob­lis­kich Cie­pli­cach.

Historią ,,najnowszą" zajmiemy się w kolejnej odsłonie. Będzie też trochę uzyteczności czyli militarnego znaczenia Chojnika( neistety zbrojownia zamknięta na amen)
Będzie o Kasztelanie( wg. mnie najsympatyczniejszym ze wszystkich Wojtków)
A na koniec zajmiemy się legendarną Kunegundą, czyli do czego doprowadza feminizm, oraz pokaże Wam gdzie na swój szlachecki ryj( a raczej pośladki, ale o tym nastepnym razem) spadła skacząc z wieży, której zdjęc celowo nie było teraz. 

Mam też kilka ,,smaczków" odnośnie terenów przyległych, między innymi: jak skutecznie można popełnić samobójstwo bezwiednie, czyli koleją w górę Sobiesz oraz: Filia Gross Rosen i Sowieckie doły czyli jak saperzy pod pretekstem II roku oczyszczenia  szukają depozytu z II WŚ.
3majcie się i wypierdalam

Dziś na tapetę wrzucam zamek Lipa. Znajduje się na trasie Bolków- Świerzawa:

Ten średniowieczny zamek w swojej pierwotnej formie został wzniesiony na przełomie XIV i XV w. choć niektórzy badacze datują budowę  końcem XIII wieku. Nieznany jest fundator tego zamku- przyjmuje się, że został zbudowany przez przedstawiciela jednego z rodów rycerskich ale... jest też przesłanka( w postaci jednej z wież będących docelowo kuchnią zamkową) że za jego budową stali templariusze. Ci, po upadku Królestwa Jerozolimy przywędrowali, między innymi, na Śląsk. 
Na zdjęciu poniżej owa baszta właśnie

Początkowo rozbudowany został przez ród von Zedlitz (1500- 1580) dalej przekazany rodowi von Reibnitz( do 1686 roku). Następnie po sprzedaży wsi na zamku gospodarował Christoph von Niptsch. Pod koniec stulecia( 1699) warownia powróciła w ręce von Reibnitzów, która straciwszy na swoim znaczeniu obronnym została opuszczona i przeznaczona na magazyny, a ,,zbędne" segmenty zabudowy traktowano jako tanie źródło materiału budowlanego. Między innymi przez Juliusa Fishera, który to musiał rozbudowac swój filwark, gorzelnie i ( SIC) stodołe. 

Przed całkowitą dewastacją zamek uratował hrabia Ru­dolph von Stil­lfried-Rat­to­nitz( prawnik i mistrz ceremonii dworu pruskiego), który to odbudował zamek w formie neogotyckiej w 1834r. Pod koniec wieku stał się częścią należącego do rodu von Sprenger klucza marszałkowskiego. Po 1917 roku aż do zakończenia II WŚ właścicielką warowni byla nie­ja­ka von Hu­ner­bein, de do­mo von Spren­ger, oraz jej cór­ka - ka­pi­ta­no­wa von Dra­bich-Wa­ech­ter.
Jak wiadmo w PRL wszystko niszczało, w latach '60 siedziba rycerska pełniła jedynie funkcię magazynu.
W latach'70 zamek przeszedł w ręce prywatne szwajcarki Bogny Rosnowskiej Maag, jednak prace remontowe szybko przerwano, a warownia popadła w ruinę. 

Najbardziej oryginalnym elementem architektury jest kamienna budowla usytuowana we wschodniej częsci. Ma powierzchnię 70 m2 i wysikopości 10 m. Jest to pozostałośc po kuchni zamkowej uchodzącej za najstarszą zachowaną na Dolnym Śląsku. 

Zdjęcia są dośc stare gdyż obecnie na zamku prowadzone są prace remontowe ( serce rośnie), wejście jest zabronione i umieszczanie aktualnych fotografi jest przyznaniem się do wtargnięcia na teren prywatny ^^
3majcie się i do następnego

Pewnie większość z Was zna legendę o królu Popielu, który przed myszami zamknął się w wieży kruszwickiego grodu i tam został przez gryzonie zjedzony. 
Legenda legendą, a podobne wieże były stosowane w niektórych warowniach jako wieże ostatecznej obrony, zwane również stołpami, słupami czy z niemieckiego bergfried, o których przeznaczeniu Wam dziś opowiem.

* na fotografi wyżej zachowany stołp zamku Frydstein w Czechach.

Krótki zarys historyczny:
Z początku były to wolnostojące budowle typu strażniczego lub refugialnego( ostojowego) budowane we Francji w XII w. przeznaczone do obrony pasywnej. Z czasem zaczęto je włączać w obwód obronny zamku. W XIII wieku zaczęto je stosować krajach niemieckich. 
Z początku budowane na planie kwadratu lub wieloboku, w latach późniejszych zdominowane przez formę cylindryczną, która była bardziej wytrzymała konstrukcyjnie. Nie było w nich słabszych czy mocniejszych ptk. narozników, które łatwo można byo ukruszyć z artylerii bezprochowej( trebusze na ten przykład), a pociski się z nich ześlizgiwały.

Spiżarnie i więzienia.
Wieże ostatecznej obrony w przeciwieństwie do donżonów nie były zamieszkałe i pełniły rolę stricte militarną.
Warto zaznaczyć, że grubość muru takiej wieży była konkretna, co pozwalało zachować niską, stałą temperaturę wewnątrz( 4 m chociażby w zamku w Będzinie)
Stałe warunki pozwalały na dłuższe przechowywanie w niej zapasów żywności niezbędnych przy oblężeniu warowni.
Najniższe kondygnacje służyły za więzienie gdyż wejście do stołpu było wyłącznie z górnych kondygnacji, a sam dostęp wewnatrz był z drabiny lub liny.

* grafika poglądowa zamku Bolczów. Niewiele z samego zamku się zachowało.

Wejście do stołpu było umieszczane wysoko( nawet kilkanaście metrów nad ziemią) z drabiny, drewnianych schodów lub z korony sąsiednich murów obronnych kładkami drewnianymi. Dlaczego tak? Dlatego, że stanowiły one najsilniejszy, ostateczny punkt obronny dla załogi zamkowej. Drewniane elementy można było w czasie wycofywania się załogi usunąć lub spalić, by następnie czekać na zawieszenie broni lub odsiecz bazując na ulokowanych w wieży zapasach. 

Wraz z rozwojem sztuki fortyfikacyjnej zostały one wyparte przez baszty i basteje rozpowszechniane w II połowie XVI wieku.

Na zdjęciu poniżej wieża ostatecznej obrony z zamku Grodziec z częściowo zachowanym drewnianym mostem łączącym z I wieżą wejściową. Obecnie, nareszcie, w remoncie i, kto wie, może zostanie udostepniona dla zwiedzających. Sam zamek jest wg. mnie najlepszym z dolnosląskich bijąc na głowę przereklamowane Czocha czy Książ. Ale o tym kiedy indziej. 
Dzięki za cierpliwość i do następnego.