Literatura

Georg Wilhelm Friedrich Hegel należy do grona najbardziej wpływowych filozofów XVIII i XIX w. Zainspirował wielu późniejszych myślicieli, m.in. Karola Marksa (choć zapewne nie podejrzewał, że akurat w taki sposób). Stworzony przez niego system filozoficzny jest skomplikowany i pełen niejasności. Próbę jego prostego wytłumaczenia podjął Peter Singer w książce pt. “Hegel”.

Hegel urodził się 27.08.1770 r. w Stuttgarcie, należącym wówczas do Księstwa Wittenbergi. Był synem urzędnika książęcego dworu. Rodzice dbali o jego edukację, jako dziecko otrzymał wszechstronne wykształcenie. W 1788 r. rozpoczął studia teologiczne na uczelni w Tybindze, gdzie zaprzyjaźnił się z Friedrichem Hölderlinem i Friedrichem Schellingiem. Ten drugi skarżył się później, że Hegel podjebał jego pomysły. Później został docentem na uniwersytecie w Jenie, gdzie opublikował swoje najważniejsze dzieło pt. “Fenomenologia ducha”. W 1818 r., już jako sławny filozof, został mianowany profesorem uniwersytetu w Berlinie, gdzie jego wykłady cieszyły się bardzo dużą popularnością. W tym właśnie mieście zmarł 14.11.1831 r. w czasie epidemii cholery.

Gruntem, na którym wyrosła filozofia Hegla, była myśl Immanuela Kanta, będącego wówczas w Niemczech filozoficznym numerem 1 (zainteresowanych odsyłam do kącika dzidowca nr 9). Jej podstawą jest podział na rzecz samą w sobie i rzecz jawiąca się w doświadczeniu. Poznanie następuje w 3 krokach: naoczności rejestrują wrażenia zmysłowe, intelekt tworzy z nich przedmioty poznania, rozum zaś wyrabia całościowy obraz świata. W związku z tym nie można poznać rzeczy samej w sobie takiej, jaka jest naprawdę. Temu właśnie założeniu sprzeciwiał się Hegel i zaproponował inne spojrzenie na problem.

Powyższą kwestię poruszył w “Fenomenologii ducha”. Rozwiązaniem niemożliwego do przezwyciężenia dualizmu jest uznanie rzeczy samej w sobie i rzeczy jawiącej się w doświadczeniu za tę samą. Zatem umysł i to co poza nim jest jednością. Istnienie świadomości oznacza, że rzeczywistość (a właściwie jej najbardziej ogólna postać - idea absolutna) próbuje poznać samą siebie, czyli dąży do samowiedzy. Jednak wiedza, zdaniem Hegla, jest wiedzą tylko wtedy, gdy można ją przekazać. Idea absolutna zatem musi, w pewnym sensie, rozbić się iluzorycznie na oddzielnie podmioty.

Samowiedza jest jednak procesem. Pojedyncza świadomość ma ograniczenia poznawcze, których pokonanie skutkuje lepszym rozumieniem świata. Jednocześnie jednak bardziej zdaje sobie wtedy sprawę z tych ograniczeń i widzi inne, niedostrzegane wcześniej. No i tak w kółko, ludzie na przestrzeni pokoleń coraz lepiej rozumieją świat i siebie. Dzieje ludzkości są zatem stopniowym rozwojem świadomości, dążeniem do ostatecznej samoświadomości. Nie może się to więc odbywać dowolnie i przypadkowo. Historia wedle tego ujęcia dzieje się w sposób konieczny.

Jak to dokładnie wygląda? Czym jest metoda dialektyczna i jaka jej w tym rola? W jaki sposób myśl Hegla inspirowała ówczesnych i późniejszych filozofów? O tym można przekonać się czytając niniejszą książkę. Zagadnienie skomplikowane i pełne niejasności autor przekazał w formie przyjaznej dla filozoficznych laików. Oprócz samych wyjaśnień wyłuszczył również mocne i słabe strony. Czytelnik otrzymuje zatem pełną analizę problemu. Polecam i wypierdalam.

Polecam dla fanów Tolkiena :) 

Polecam jeśli ktoś jeszcze nie czytał. Jeśli lubicie takie filmy jak pacific rim to tym bardziej dla was. 

(Rozpisałem się bardziej niż chciałem, jak nie masz ochoty czytać, to pomiń z czystym sumieniem...)

I tytuł jest może trochę nad wyrost, bo ja w Boga nie wierzę, ale może zacznijmy od początku:

Za co szanuję J.R.R. Tolkien'a?
Za wiarę.
Za wyobraźnię; Za inteligencję; Za wiedzę; Za przetarcie szlaków; Za wizję; Za ponadczasowość; Za konsekwencję; Za logikę; Za przekaz; Za przedstawienie oddania, przyjaźni i bohaterstwa.

Za co szanuję T. Pratchett'a?
Za Naukę.
Za podważanie wiedzy; Za błądzenie myślami; Za absurdalny humor; Za zmuszanie do myślenia; Za filozofię; Za nieprzewidywalność.

Za co NIE szanuję Sapkowskiego?
Za wywyższanie się.
Za nieszanowanie czytelnika; Za narzucanie swoich poglądów; Za przerośnięte ego; Za trywialność i pompatyczność.

W skrócie, bo i ja nie chcę się rozpisywać, ani wy nie chcecie tego czytać:

Tolkien to twórca wybitny, ponadczasowy i niedościgniony. Wzór do naśladowania i majstersztyk swego dzieła. Twórca, który stworzył opowieść, w której można się do dna zagłębić, zapominając o świecie doczesnym, żyjąc jedynie przygodami naszych bohaterów.

Pratchett to godny - wręcz nadzwyczaj - naśladowca nurtu fantastyki, który odwraca do góry nogami to, co wiemy i rozumiemy. I zmusza nas do gdybania i reanalizy naszych wcześniejszych wyobrażeń o świecie, który sobie wyobraziliśmy, poniekąd przeplatając wątki świata realnego z wykreowanym, co skłania czytelnika do myślenia, jak może zachować się każda z postaci, które są nam przedstawione. Bo tych postaci jest od cholery i każda z nich ma swoją motywację.

No i Sapkowski... Ja nie mówię, że "nie" - Bo Wiedźmin jest serią wspaniałą, wręcz wybitną - Ale tylko w swoim ogóle.
W analizie dogłębnej, "Hexer" jest nadzwyczaj powtarzalny, nijaki i miałki... Wcześniej wspomniałem o Pratchett'cie. Pratchett był feministą, a nawet ośmielę się rzec - lewakiem. Był za wyborem "seksualności", był "antyrasistą", itd... Był otwarty na prawie wszystko, i w swoich książkach też starał się wszystko zawrzeć, opisać i usprawiedliwić. I książki Pratchett'a nie były dla dzieci - Pomimo fantastycznej otoczki, posiadały dość sporą dawkę erotyki, inteligentnie owiniętą w dialogi i relację postaci...

A Sapkowski?
Czytając jego książki po raz wtóry, mam wrażenie, że jest to tani erotyk dla niewyżytych nerdów, którzy z kobietą ostatni raz mieli do czynienia, podczas ich własnego porodu; Owinięty w osłonę fantastyki.

Następnie - Tolkien i Pratchett tworzyli własne historie, własne postaci, własne motywy i morały. Sapkowski z wymyśleniem czegoś oryginalnego miał problem, więc łapał się tego co znał i to przerabiał na swoją modłę:
- Trochę poświęcenia (Mała syrenka);
- Ziarno prawdy (Piękna i Bestia);
- Mniejsze zło (Śpiąca Królewna/Śnieżka);
- Kwestia ceny (Kopciuszek~fragment)
- Ostatnie życzenie (Księga tysiąca i jednej nocy).

I na prawdę, za dużo jestem w stanie podziwiać Sapkowskiego, za wiele go podziwiam, ale za wciskanie do gardła czytelnikom, jego jednej i jedynej wizji świata i jego światopoglądu nie mam do niego nawet grosza szacunku.

Przykład? Proszę bardzo, w skrócie:

Terry Pratchett - "Potworny regiment" -
Opowieść o emancypacji kobiet, o dążeniu do równości, do walki, o tym, że kobieta może być takim samym żołnierzem jak mężczyzna. Opowieść o oddaniu, przyjaźni i zaufaniu.

J.R.R. Tolkien - Éowina -
Córka królewskiego rodu, która chce walczyć za swój lud. Szlachetna, oddana, wierna, opiekuńcza, frywolna, niepokorna. W najważniejszej bitwie pokonuje najgorszego z wrogów, który był praktycznie nieśmiertelny.

Sapkowski...
Ciri...

Księżniczka. Rozwydrzona gówniara, która zna tylko siłę i karę("Ostrze przeznaczenia"). Jednocześnie - Niczego jej nie ujmując - Jest współczująca i opiekuńcza("Coś więcej"). Wystraszona dziewczynka, z konkretnymi zaburzeniami osobowości(Jak ktoś się nie zgadza, to zapraszam wypierdalać poczytać książki). Potem zostaje ofiarą gwałtu i żyje w syndromie sztokholmskim, jednocześnie rabując, mordując i wykorzystując każdego, kogo może. Potem przechodzi traumę, bo - UWAGA - jej gwałcicielka i oprawczyni ginie...

Sapkowski w swoich książkach zawarł bardzo prosty przekaz:
Znajdź dziewczynę z dobrego domu, ocal ją przed gwałtem, zgwałć ją i masz miłość do końca życia... Pod warunkiem, że pozwolisz jej na wszystko...

Ale nie do tego zmierzam.

Konsekwencja - To jest to, o czym pamiętali i Tolkien i Pratchett.
Każdy z nich potrafił rozwijać postać, tak, że można było nie tylko wierzyć w ich przemianę, ale też się z nimi utożsamiać.

Tymczasem Sapkowski:
No... Są jakieś tam postaci... No, mają motywację...

Jaskier jako szpieg? Pojebało cię? On się tego brzydzi, to mu uwłacza, przecież to poeta!!!(Wróć za dwie książki...)

Yennefer? Ta okrutna czarodziejka bez współczucia? No co ty gadasz... Przecież walczyła o Sodden i ratowała krasnoludów przed pogromem!!!

Geralt? Tak... Prawo niespodzianki. Albo nie, przeznaczenie nie istnieje. Albo wiesz co? Jednak to prawo niespodzianki. Dobra, jednak zmieniam zdanie, prawo niespodzianki to bzdura...
OK... Zróbmy tak: Geralt był dzieckiem niespodzianką, ale nikt tego nie wiedział, i teraz Ciri jest dzieckiem niespodzianką... Logiczne...

Wiedźmini...
W opowieści "Wiedźmin" grododzierżca Velerad mówi o wiedźminach:
- "Jeszcze dwadzieścia lat temu, kto by pomyślał, że takie profesje będą. Wiedźmini... Wędrowni zabójcy potworów. Pogromcy smoków i utopców..." 
Tymczasem, książkę później, dowiadujemy się, że wiedźmini istnieją od ponad 200 lat...
W opowiadaniu "Trochę poświęcenia" dowiadujemy się natomiast, że wiedźmini istnieli od prawie początków, przedzierając ludziom ich miejsce w świecie.

Sapkowski jednocześnie stworzył piękny, płodny świat, a następnie go zabił - Własną pychą i obłudą.

I ja bardzo chciałbym się rozpisać o tym, jak bardzo Sapkowski zawodził mnie za każdym kolejnym razem, gdy czytałem książki, ale nie wydaje mi się to pożądane i konieczne. Zresztą i tak napisałem wiecej niż chciałem i za bardzo to wszystko rozwlekłem...

A właśnie! Byłbym zapomniał, a to przecież najważniejsze! Dzisiaj widziałem na YT skrót z wywiadu z Sapkowskim. I on w tym wywiadzie powiedział coś w stylu: "Ja jestem aktualnie najwybitnieszym żyjącym pisarzem po Pratchett'cie" - No KURWA NIE... Nie jesteś...

Miałem tyle lat co dzisiaj, kiedy dowiedziałem o pomniku HP Lovecrafta na Rhode Island. Przypomniało mi się, że mam do dokończenia "Ostatni dzień"  z rewelacyjnymi ilustracjami Jakuba Rebelki.