Wiedza
1 r
1
W ciągu minionego stulecia czarownice wielokrotnie rzucały swój urok na współczesną kulturę, stając się archetypem głęboko zakorzenionym w konwencjach sztuki popularnej i obecnym we wszystkich mediach. Wszystko zaczęło się od Złej Czarownicy z Zachodu, jednej z bohaterek książki Czarnoksiężnik z Krainy Oz, która opuściła zadrukowane strony, by zadebiutować na srebrnym ekranie. Z czasem czarownice przeniknęły także do domowego zacisza, pojawiając się w programach telewizyjnych i komiksach.
W początkach rozwoju kina czarownice często stawały się głównym motywem fabularnym. Po raz pierwszy pojawiły się na ekranie w 1906 roku, gdy Georges Méliès zaprezentował ręcznie barwiony film La Sorcière, eksperymentalne i pionierskie dzieło. W 1922 roku powstał pierwszy naprawdę niepokojący film o tej tematyce Häxan: Witchcraft Through the Ages. Ten niemy obraz, łączący elementy dokumentu i horroru, wyreżyserowany przez duńskiego twórcę Benjamina Christensena, do dziś wzbudza niepokój.
Fotografia nr 1
Kadr z filmu Häxan, reż. Benjamin Christensen, Dania, 1922.
Upiorne czarownice szybujące nad ekranem w niemym obrazie ukazującym obsesyjne przekonania i mroczne wyobrażenia na temat czarów. Film został zakazany w Stanach Zjednoczonych z powodu obecności nagości, sugestywnych scen seksualnych i brutalnych treści.
Kadr z filmu Häxan, reż. Benjamin Christensen, Dania, 1922.
Upiorne czarownice szybujące nad ekranem w niemym obrazie ukazującym obsesyjne przekonania i mroczne wyobrażenia na temat czarów. Film został zakazany w Stanach Zjednoczonych z powodu obecności nagości, sugestywnych scen seksualnych i brutalnych treści.
Podczas gdy Häxan ukazywał brutalne dziedzictwo prześladowań czarownic, Hollywood prezentowało na srebrnym ekranie ich zupełnie odmienny wizerunek. Blade cery, cienkie powieki i aura kokieterii oraz tajemnicy. Ten archetyp wykreowały legendarne gwiazdy kina, takie jak Clara Bow i Theda Bara. Obie aktorki przesuwały i często przekraczały granice społecznych oczekiwań, budując wyraziste ekranowe osobowości.
Najbardziej wyrazisty i trwały portret czarownicy na ekranie pojawił się w 1939 roku wraz z premierą monumentalnego Czarnoksiężnika z Krainy Oz. Film ten, będący adaptacją serii książek L. Franka Bauma, wstrząsnął fundamentami ówczesnej kinematografii i zapoczątkował nową erę. Czerń i biel ustąpiły miejsca kolorowi, a dźwięk i muzyka połączyły się, tworząc kino jako czysty spektakl.
Kilka lat później, w 1942 roku, jasnowłosa Veronica Lake, spoglądająca zza zasłony platynowych loków, zademonstrowała swój komediowy talent w tytułowej roli Jennifer w filmie Ożeniłem się z czarownicą. Jej kreacja zapowiadała narodziny nowego typu ekranowej czarownicy. To kobieta swobodna, żyjąca według własnych zasad, poszukująca miłości i przeznaczenia.
Najbardziej wyrazisty i trwały portret czarownicy na ekranie pojawił się w 1939 roku wraz z premierą monumentalnego Czarnoksiężnika z Krainy Oz. Film ten, będący adaptacją serii książek L. Franka Bauma, wstrząsnął fundamentami ówczesnej kinematografii i zapoczątkował nową erę. Czerń i biel ustąpiły miejsca kolorowi, a dźwięk i muzyka połączyły się, tworząc kino jako czysty spektakl.
Kilka lat później, w 1942 roku, jasnowłosa Veronica Lake, spoglądająca zza zasłony platynowych loków, zademonstrowała swój komediowy talent w tytułowej roli Jennifer w filmie Ożeniłem się z czarownicą. Jej kreacja zapowiadała narodziny nowego typu ekranowej czarownicy. To kobieta swobodna, żyjąca według własnych zasad, poszukująca miłości i przeznaczenia.
Fotografia nr 2
Kadr z filmu Ożeniłem się z czarownicą, aktorka: Veronica Lake, Stany Zjednoczone, 1942.
W tym hollywoodzkim filmie Veronica Lake wciela się w rolę czarownicy Jennifer, spalonej na stosie w czasach procesów o czary. Wiele lat później powraca, by zemścić się na potomkach mężczyzny, który oskarżył ją i jej ojca.
Kadr z filmu Ożeniłem się z czarownicą, aktorka: Veronica Lake, Stany Zjednoczone, 1942.
W tym hollywoodzkim filmie Veronica Lake wciela się w rolę czarownicy Jennifer, spalonej na stosie w czasach procesów o czary. Wiele lat później powraca, by zemścić się na potomkach mężczyzny, który oskarżył ją i jej ojca.
Kolejną odsłonę postaci czarownicy ukazuje filmowa adaptacja Księgi i świecy z 1958 roku. W tej ekranizacji Kim Novak wciela się w rolę czarownicy o beatnikowskiej aurze, która rzuca miłosne zaklęcia z prowadzonego przez siebie antykwariatu w Greenwich Village. Niedługo po tym kinowy świat ogarnęła prawdziwa obsesja na punkcie czarownic. Uwodzicielskie femme fatale oraz dzikie, nieokiełznane istoty pojawiały się w niezliczonych kultowych produkcjach tamtego okresu. Od klasycznych horrorów klasy B spod znaku New World Pictures po mroczne nimfy pożądania z niezwykle płodnych produkcji brytyjskiej wytwórni Hammer, wizerunek czarownicy nieustannie ewoluował. Fascynował, niepokoił i prowokował.
Fotografia nr 3
Autorka: Gil Elvgren, tytuł: Ridin’ High, Stany Zjednoczone, 1958.
Plakat autorstwa Elvgrena przedstawia zmysłową czarownicę w kabaretkach, siedzącą na miotle umieszczonej sugestywnie między udami. Praca stanowi przykład charakterystycznego dla lat 50. XX wieku przedstawienia wiedźmy jako młodej, atrakcyjnej i silnie seksualizowanej postaci.
Autorka: Gil Elvgren, tytuł: Ridin’ High, Stany Zjednoczone, 1958.
Plakat autorstwa Elvgrena przedstawia zmysłową czarownicę w kabaretkach, siedzącą na miotle umieszczonej sugestywnie między udami. Praca stanowi przykład charakterystycznego dla lat 50. XX wieku przedstawienia wiedźmy jako młodej, atrakcyjnej i silnie seksualizowanej postaci.
W latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych nastąpił prawdziwy wysyp telewizyjnych czarownic. Urzekająca Samantha Stephens z Bewitched oraz jedwabiście gładka Morticia Addams, grana przez Carolyn S. Jones w The Addams Family, stały się ikonami popkultury.
Również w świecie muzyki działo się wiele. Opowieści o czarach inspirowały powolne, ciężkie riffy zespołu Black Sabbath oraz pionierów muzycznego okultyzmu, czyli zespół Coven. Jego charyzmatyczna liderka, Esther „Jinx” Dawson, połączyła tematykę czarownic z teatralnymi formami ekspresji, wykonując utwory podczas rytualnych spektakli scenicznych. Podczas tych widowisk widzowie mogli zobaczyć wszystko, co kojarzy się z magią i czarami: ołtarze ofiarne, pentagramy, efekty dymne i ogniowe.
Również w świecie muzyki działo się wiele. Opowieści o czarach inspirowały powolne, ciężkie riffy zespołu Black Sabbath oraz pionierów muzycznego okultyzmu, czyli zespół Coven. Jego charyzmatyczna liderka, Esther „Jinx” Dawson, połączyła tematykę czarownic z teatralnymi formami ekspresji, wykonując utwory podczas rytualnych spektakli scenicznych. Podczas tych widowisk widzowie mogli zobaczyć wszystko, co kojarzy się z magią i czarami: ołtarze ofiarne, pentagramy, efekty dymne i ogniowe.
Fotografia nr 4
Barbara Steele jako księżniczka Asa Vajda w filmie Czarna niedziela (Włochy, 1960).
Film opowiada historię wiedźmy i wampirzycy, która powstaje z grobu, by pomścić swoją śmierć. Wieki wcześniej została oskarżona o czary przez własnego brata, a po powrocie zza grobu zaczyna prześladować jego potomków.
Barbara Steele jako księżniczka Asa Vajda w filmie Czarna niedziela (Włochy, 1960).
Film opowiada historię wiedźmy i wampirzycy, która powstaje z grobu, by pomścić swoją śmierć. Wieki wcześniej została oskarżona o czary przez własnego brata, a po powrocie zza grobu zaczyna prześladować jego potomków.
Humor
2 l
9
