Strona 29

22 marca 1868 roku, urodził się Robert Millikan, amerykański fizyk. Zauważył, że ładunek elektryczny ma charakter dyskretny. Przeprowadzając swoje słynne doświadczenie w 1909 roku, wyznaczył po raz pierwszy wartość ładunku elementarnego. Za ten wyczyn otrzymał Nagrodę Nobla w 1923 roku, natomiast wykorzystana metoda znalazła się na liście "dziesięciu najpiękniejszych eksperymentów z fizyki". Zmodyfikowana wersja tego doświadczenia (wykorzystująca efekt fotoelektryczny) posłużyła również do wyznaczenia stałej Plancka. Warto też wspomnieć, że Millikan był jednym z pierwszych badaczy nowo odkrytego wtedy promieniowania, które jonizowało powietrze (im wyżej tym bardziej) i rozładowywało elektroskopy. To właśnie on ostatecznie udowodnił, że źródło tego zjawiska jest poza atmosferą i wprowadził termin "promieniowanie kosmiczne".

21 marca 1768 roku, urodził się Jean-Baptiste Fourier, francuski fizyk i matematyk. Zajmował się badaniem przewodnictwa cieplnego, gdzie sformułował fundamentalne równanie opisujące to zjawisko. W tym celu wprowadził pewien szereg, który umożliwiał zapisanie funkcji okresowej jako kombinacji funkcji trygonometrycznych. Jak się okazało, szereg ten, nazwany od jego nazwiska, okazał się tak przydatny, że zapoczątkował tzw. analizę fourierowską, która wpłynęła znacząco na rozwój akustyki, teorii sygnałów, informatykę czy fizykę kwantową. Jego nazwisko możemy także spotkać w nazwie transformaty Fouriera, która jest w praktyce wykorzystywana np. w spektroskopii podczerwieni, a także w metodzie Fouriera-Motzkina używanej do stopniowej redukcji zmiennych tak, aby otrzymać jedną zmienną zależną czyli trywialny układ równań ;-)

19 marca 1900 roku, urodził się Jean Frédéric Joliot, francuski fizyk, znany bardziej jako Frédéric Joliot-Curie. Zaczął pracować w Instytucie Radowym jako asystent Marii Skłodowskiej-Curie i jakoś tak wyszło, że już po roku był mężem jej córki – Ireny ;-) Z tego też powodu oboje zmienili nazwisko na Joliot-Curie. I na tym historia dopiero się zaczyna, bo małżeństwo zaczęło zajmować się badaniem promieniotwórczości, a Frédéric później także zagadnieniami związanymi z reakcją łańcuchową. Jako pierwsi zaobserwowali kreację par elektron-pozyton z fotonów. Mało brakowało, aby również odkryli neutron, jednak ich badania znacząco się przyczyniły do odkrycia tej cząstki przez Jamesa Chadwicka. Największe osiągnięcie to jednak odkrycie sztucznej promieniotwórczości – jako pierwszym udało się otrzymać nowe radioizotopy poprzez bombardowanie innych nuklidów cząstkami, za co w 1935 roku małżeństwo Joliot-Curie otrzymało Nagrodę Nobla z chemii.

17 marca 1909 roku, urodził się Marian Danysz, polski fizyk. Zajmował się głównie fizyką jądrową i doświadczalną. Jest współtwórcą warszawskiego ośrodka badań cząstek elementarnych. Wraz z Jerzym Pniewskim, w 1952 roku, odkrył hiperjądra, czyli takie nuklidy, które zawierają co najmniej jeden hiperon. Udowodnili w ten sposób, że jądro atomowe nie musi składać się tylko z protonów i neutronów. Za to odkrycie nasi badacze byli kilkukrotnie zgłaszani do Komitetu Noblowskiego, niestety bez skutku.

Funfact:


14 marca 1879 roku, urodził się Albert Einstein, niemiecki fizyk. Tak jest, ten sam, którego teksty znajdziecie w motywacyjnych memach mimo, że w większości nie jest ich autorem ;-) Zanim jednak został internetowym kołczem, wywrócił do góry nogami nasze spojrzenie na czas i przestrzeń. Jest twórcą Szczególnej Teorii Względności, dzięki której wiemy, że czas nie jest absolutny, a równoczesność zdarzeń zależy od obserwatora. Opracowana przez niego Ogólna Teoria Względności pokazała, że należy patrzeć na grawitację jako na efekt zakrzywienia czasoprzestrzeni. Z kolei sformułowana przez niego równoważność masy i energii (słynne E=mc²) pozwoliła poznać i uwolnić ogromną energię uwięzioną w mikroświecie. Chociaż dorobek ten jest materiałem na kilka Nagród Nobla, to jednak Einstein otrzymał to wyróżnienie w 1921 roku za wyjaśnienie efektu fotoelektrycznego, wykorzystując do tego koncepcję kwantów światła (nazwę foton zaproponowano dopiero w 1926 r). Na swoim koncie ma również wyjaśnienie ruchów Browna, a także zainicjowanie (słynnym listem do prezydenta Franklina Roosevelta) amerykańskiego programu budowy bomby atomowej. Ze względu na swoje żydowskie korzenie, miał także propozycje zostania prezydentem Izraela, jednak odmówił.

Ciekawostka jest też taka, że urodziny Einsteina przypadają w dzień liczby π ;-)

22 lutego 1857 roku, urodził się Heinrich Hertz, niemiecki fizyk. Jako pierwszy zademonstrował wytwarzanie i detekcję fal elektromagnetycznych (oscylator Hertza). Zauważył, również że światło widzialne i fale elektromagnetyczne są tożsame, potwierdzając teorię Jamesa Clerka Maxwella unifikującą elektryczność z magnetyzmem. Hertz ma również swój wkład w badaniu efektu fotoelektrycznego - zauważył, że oświetlając promieniowaniem ultrafioletowym naładowaną elektrycznie powierzchnię, ta szybciej traci swój ładunek. W mechanice teoretycznej można go również spotkać w zasadzie najmniejszej krzywizny Hertza.
Na jego cześć nazwano jednostkę częstotliwości.

8 lutego 1834 roku, urodził się Dmitrij Mendelejew, rosyjski chemik. Tak jest - słusznie przychodzi skojarzenie z układem okresowym pierwiastków. Oprócz odkrycia prawa okresowości w 1869 roku, wcześniej napisał dość nietypową pracę doktorską zatytułowaną "O połączeniach alkoholu z wodą". Śmieszki śmieszkami, ale w pracy tej wyjaśnił zjawisko kontrakcji objętości przy mieszaniu wspomnianych wyżej rozpuszczalników. Może mniej znanym faktem jest to, że prawie dostał Nagrodę Nobla z chemii za rok 1906. Mimo przychylności komisji, nieco uprzedzony do Mendelejewa Svante Arrhenius (ten od chemii fizycznej oraz teorii zasad i kwasów) "wyperswadował", że lepszym kandydatem na to miejsce będzie Henri Moissan. Później również Arrhenius torpedował kandydaturę Mendelejewa i wyszło jak wyszło.
Upamiętniony został nieco później - pierwiastek o liczbie atomowej 101 został nazwany mendelew ;-)