Captagon

Zażywanie narkotyku Captagon (fenetylina) jest popularne w krajach Bliskiego i Środkowego Wschodu, jak: Syria, Turcja, Jordania, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Kuwejt, Katar i Arabia Saudyjska. Produkcja i handel tym narkotykiem są obecnie ściśle powiązane z działalnością terrorystyczną (grupy terrorystyczne, zamachy terrorystyczne). Zażywanie środków odurzających w połączeniu z islamską indoktrynacją, kreują u osób łączących te dwie groźne aktywności osobowość ślepo poddaną założeniom Dżihadu. Podejmowanie nawet najbardziej bestialskich działań – strzelanie do bezbronnych kobiet i dzieci, dekapitacje wykonywane nożem, zamachy samobójcze – nie stwarzają bojownikom jakichkolwiek trudności. Ze strachu przed głodem narkotykowym każdy narkoman staje się gotowy do zrobienia niemal wszystkiego, co mu się zaproponuje. Organizmy terrorystów przyzwyczajone do narkotyku po uniemożliwieniu jego używania odczuwają duży dyskomfort. Wystarczy poczekać na eskalację cierpienia – fizycznego i psychicznego – następnie na określonych warunkach zaproponować narkotyk, wygłosić hasła przyswajane podczas indoktrynacji i wyposażyć w broń. Lęk przed ponownym cierpieniem, wraz z populistycznymi hasłami o „niewiernych” i dżannah (islamski odpowiednik raju) otwartym dla każdego męczennika, broń dająca poczucie mocy oraz narkotyk dający poczucie bycia niezniszczalnym kreują ogarniętego furią zamachowca.

Captagon jest handlową nazwą fenetyliny (fenethylline, pisanej również phenethylline i fenetylline, znanej także jako amphetaminoethyltheophylline i amfetyline) – związku organicznego wprowadzonego do lecznictwa w 1961 r. przez niemiecką firmę Homburg [14-16], a trzy lata później przez firmę farmaceutyczną Bayer pod marką Gelosedine. Specyfiki zawierające w składzie fenetylinę znane są również pod nazwami Biocapon i Fitton. Captagon jest narkotykiem należącym do grupy psychostymulantów (środków pobudzających, wywołujących silne pobudzenie psychomotoryczne). Zasadniczą grupę tych środków stanowią amfetaminy: pochodne fenyloetyloaminy, do których należą deksamfetamina, deksmetylfenidat, deprenyl, efedryna, fentermina, fenfluramina, feniprazyna, fenetylyna, metamfetamina, metylfenidat, pemolina, safrol i tranylcypromina oraz pochodne imidazoliny (mazindol) i pochodne kwasu benzoesowego (kokaina).

Historia captagonu jest podobna do losów innych narkotyków zawierających w składzie amfetaminę, produkowanych wstępnie jako medykamenty farmaceutyczne mające łagodzić różnego rodzaju dysfunkcje, po identyfikacji niepokojących następstw, wycofywanych z rynku farmaceutycznego, jak m.in. ecstasy (MDMA), którą wstępnie uznano za cenny preparat przydatny do wykorzystania w psychoterapii.

Captagon występuje w formie małych, białych tabletek. Może być przyjmowany doustnie pod taką właśnie postacią, może być rozpuszczany w wodzie, bądź przyjmowany w iniekcjach. Może być również rozgniatany na proszek i za pomocą rurki wciągany do nosa – podobnie jak amfetamina i kokaina. Oryginalne tabletki captagonu nie są współcześnie dostępne. Występujące na rynku narkotykowym podróbki zawierają jednak składniki, których działanie jest zbliżone do pierwowzoru. Są również podobnie prasowane i znakowane logo Captagon. Analiza próbek captagonu skonfiskowanych na terenie Jordanii wykazała w składzie obecność amfetaminy, kofeiny i innych substancji, przy braku fenetyliny. Większość tabletek przechwyconych w Turcji zawierała amfetaminę, kofeinę i teofilinę. W tabletkach przejętych w irackiej prowincji Al-Anbar, poza wymienionymi składnikami, zidentyfikowano ponadto paracetamol, chininę, laktozę i difenhydraminę. W XXI w. skład narkotyku sprzedawanego na czarnym rynku jest niejasny. Narkotyczne tabletki najczęściej zawierają w składzie mieszankę sporządzoną ze wszystkich ww. składników.

Produkcja i handel captagonem są wysoce intratnym biznesem. W 2013 r. w Syrii przychody z handlu narkotykiem oszacowano na wiele milionów dolarów, z czego część  wykorzystano do finansowania zakupu broni dla walczących w tym kraju stron konfliktu. Koszt wytworzenia jednej tabletki wynosi ok. 20 centów, natomiast w handlu można za nią otrzymać 5-20 $, jednak w Syrii paczki zawierające po 200 sztuk tabletek są sprzedawane po hurtowej cenie już za niespełna 80 $. Produkcja i dystrybucja narkotyku, a przede wszystkim uzyskiwane korzyści, doprowadziły do narodzin gospodarki wojennej o dużym znaczeniu dla prowadzonych działań zbrojnych.

Captagon jest popularnym środkiem odurzającym w Azji Zachodniej. W Arabii Saudyjskiej w latach 90. XX w., jak wskazywali N. Al-Gharably i A-R. Al-Obaid, captagon był bardzo rozpowszechnioną używką wśród osób zażywających narkotyki. Na miejscowym rynku narkotykowym dobrze prosperowały nielegalne wytwórnie tego specyfiku. Popularność jego zażywania pod koniec XX w. identyfikowano również w Turcji. Jeszcze przed dekadą w publikacjach naukowych captagon był wskazywany jako narkotyk preferowany przez zamożną młodzież Bliskiego Wschodu. W Arabii Saudyjskiej zidentyfikowano sięganie po ten specyfik pośród studentów, kierowców pokonujących długie trasy i pracowników zawodów wymagających dużych wydatków energetycznych. W kraju tym captagon jest środkiem zabronionym od 1986 r. , w sąsiedniej Jordanii natomiast od 1988 r.

Terroryzm jest ściśle powiązany z biznesem narkotykowym. Terroryści używają środków odurzających z dwóch zasadniczych motywów: 1. produkcja i handel zapewniają środki niezbędne do działalności terrorystycznej i zakupu broni i 2. zażywanie narkotyków pozbawia empatii i wszelkich hamulców podczas dokonywanych egzekucji bądź zamachów terrorystycznych oraz służy poprawie funkcji poznawczych bojowników. Dochody uzyskiwane z handlu narkotykami stanowią jedno z głównych źródeł finansowania terroryzmu. Wprowadzonym do języka pojęciem narkoterroryzm określa się wykorzystywanie niedozwolonych środków odurzających w celu finansowania działalności terrorystycznej. Z możliwości tych korzystają m.in. Ludowy Front Wyzwolenia Palestyny i pozostałe radykalne organizacje muzułmańskie: Hamas, Hezbollah, Islamski Dżihad i inne.

Jak wskazuje m.in. Rachel Ehrenfeld, handel narkotykami zapewnia grupom terrorystycznym środki niezbędne na zakup wszelkiej broni, sprzyja korumpowaniu urzędników, podważa stabilność polityczną i ekonomiczną krajów docelowych zbytu środków odurzających, prowadzi do degradacji zdrowia fizycznego i psychicznego danej populacji, a przede wszystkim daje terrorystom argumenty uzasadniające konieczność eliminacji zdeprawowanego i zażywającego narkotyki społeczeństwa zachodniego. Zgromadzone dane wskazują również, że z tego specyfiku korzystają bojownicy Państwa Islamskiego. Po captagonie znikają u nich wszelkie zahamowania: znika strach przed śmiercią, wzrasta poczucie nietykalności, odporność na ból, zatraca się świadomość wagi popełnianych czynów, zanika empatia wobec innych. Działanie captagonu przemienia człowieka w bojownika o nadludzkich możliwościach zdolnego do działania nawet przez kilka dni bez odpoczynku, gotowego do największych okrucieństw. Zażywanie narkotyku pozbawia potrzeby snu i wypoczynku. Przy zażywaniu dużych dawek dochodzi do intensywnej psychostymulacji, która może się utrzymywać nawet przez 2-3 dni. Eksperci określają captagon mianem terror tablet. Pod jego wpływem – jak wskazują Александр Kоц i Дмитрий Cтешин – terroryści osiągają chemiczną euforię, która tłumi wyrzuty sumienia i sprzyja bestialskiemu przeprowadzaniu masowych egzekucji. Captagon z narkotyku stosowanego w celach rekreacyjnych zamienił się w „paliwo dla współczesnej wojny i terroryzmu”.