Wiwerny a Smoki

Zainspirowany debatą pod postem o Lego Smoku o tym czym różni sie wiwerna od smoka postanowiłem przedstawić pare bezużytecznych wiadomości które mogły by kogoś zainteresować i rozwiać pare wątpliwości i sporów.

Wiwerna a smok, Gdzie leży różnica? Czy takie różnicowanie w ogóle ma sens?
Słowo „wyvern” pochodzi z języka angielskiego. Wiwerna (dodam na marginesie, że jest spór, czy tłumaczy się ją w rodzaju męskim, czy żeńskim) w ikonografii i heraldyce angielskiej ma pierwszorzędne znaczenie i prawdopodobnie jej symbol przyjął się od rzymskich najeźdźców u schyłku Cesarstwa. Często nazywana jest dwunogim smokiem, ale laikom można wybaczyć ten błąd. Część podań i obrazów wskazuje, że legendarny święty Jerzy pokonał gada dwunogiego, a więc wiwernę, a nie smoka.

Kryptozoolodzy wskazują, że wiele jest podobieństw zewnętrznych wiwerny do powszechnie znanego smoka. Jest to skrzydlaty gad o ciele pokrytym łuską, mięsożerny, agresywny i ogólnie niebezpieczny. Rozmiary osiąga różne: od 2 do 9 m długości. Tu podobieństwa jednak się kończą. Z uwagi na szereg różnic, wskazuje się, że klasyfikowanie wiwern i pokrewnych im draków do tego samego rzędu stworów fantastycznych razem ze smokami, jest zgoła niepoprawne.

Wiwerna posiada tak zwane skrzydła prawdziwe, czyli wykształcone nie z przedłużonych żeber, jak u smoka, ale z kończyn górnych (jak na przykład u nietoperzy). Na końcu ogona ma umieszczony kolec jadowy, którego z powodzeniem używa w walce. Zwyczaje wiwerny nie są tożsame ze zwyczajami jej szlachetnych kuzynów. Żyje w lasach i w górskich pieczarach, a długość jej żywota jest mniejsza od ludzkiego. O smokach natomiast mówi się, że są niezwykle długowieczne. Wiwerna gromadzi skarby podobnie jak smoki, ale nie umie oceniać ich wartości. Z tego powodu w pieczarze naszego stwora znaleźć można tyleż kosztowności, co odpadków. Porównywanie inteligencji wiwerny i smoka wydaje się bezcelowe. Smoki według wielu różnych podań przewyższają ludzi mądrością, wiedzą, zdolnością opanowania magii i potrafią ich skutecznie udawać. Tymczasem wiwerna jest „zaledwie” sprytnym drapieżnikiem. Niektóre wiwerny potrafią mówić językiem smoków, chociaż większość nie opanowała jakiejkolwiek mowy. Stwór zachowuje się zasadniczo tak, jak podpowiada mu jego natura – atakuje wszystko, co uzna za słabsze.

Jeżeli systematykę opartą na sposobie wykształcenia skrzydeł u wiwern i smoków przyjąć za sztywne kryterium, okazuje się, że kinematografia wprowadziła tu wielkie zamieszkanie. Przede wszystkim zwróćmy uwagę na postać Smauga z rozbudowanej, trzyczęściowej ekranizacji „Hobbita” J.R.R. Tolkiena. W całej opowieści mowa o nim, jako o smoku. Zamiłowanie do bogactwa, długowieczność, wysoka inteligencja, zdolność posługiwania się mową oraz brak kolca jadowego na ogonie, wskazują jednoznacznie na taką klasyfikację tego czarnego charakteru. Gdyby nie te skrzydła… Smaug posiada dwie kończyny tylne i skrzydła, bez przednich łap. Dodajmy, że ilustratorzy twórczości Tolkiena, jak David Demaret, przedstawiają postać Smauga, jako czworonoga z parą skrzydeł – a więc klasycznego smoka.

Ten sam problem dotyczy trzech smoków wychowywanych od jaja przez królową Daenerys w „Grze o tron”, czyli serialowej ekranizacji prozy George R.R. Martina. Niewątpliwie ich aparycja jest właściwa wiwernom. Co więcej – nie mają cech wskazanych u wyżej opisanego szlachetnego kuzyna Smauga. Żadnych skarbców, żadnych oratorskich popisów i sądząc po tempie rozwoju, raczej nici z długowieczności. Miłośnicy serii „Gra o tron” wskazują, że w Średniowieczu podział tak naprawdę nie istniał, a gdy zaistniał, to długo był mglisty, zaś w heraldyce mamy do czynienia głównie z wiwernami, noszącymi miano smoków. Czy zamysł twórców był tak głęboki, trudno powiedzieć.

To narazie tyle, expertem w dziedzinie smoków nie jestem wiec można się pewnie przyczepić do paru szczegółów. Zapraszam do dyskusji i zostawianiu dodatkowej wiedzy w komentarzach a tym czasem wypierdalam.