6
Regionalizmem, który jako pierwszy przychodzi do głowy, gdy pomyślimy o Krakowie, będzie wyrażenie przyimkowe na pole. Jak zapewne wiecie, poza byłą stolicą Polski funkcjonuje ono, podobnie jak wiele słów uważanych za regionalizmy krakowskie na zdecydowanie szerszym obszarze — w tym wypadku na terenie właściwie całego byłego zaboru austriackiego.
Są też inne słowa mocno związane z Krakowem — chociażby uniwersalny na swój sposob czasownik dupcyć.
Słowo, które dla większości z Was może wydawać się infantylne lub po prostu wulgarne — w największym z małopolskich miast (ale nie tylko) ma w zależności od przedrostka, którym jest poprzedzone — rozmaite znaczenia. I nie mają one bynajmniej tak zbereźnego charakteru, jak może się wydawać. Jeden z jego wariantów — rozdupcyć jako zniszczyć, sprawdziłem w ankiecie, a wyniki... jak sami widzicie, są niezwykle ciekawe.
Powiedzieć, że wszyscy o nim słyszeli to, jak nie powiedzieć nic. Rozdupcyć okazuje się niezwykle interesującym regionalizmem, tyle że frekwencyjnym. Regionalizm frekwencyjny to bowiem dość ciekawe pojęcie, którym analizując współczesną polszczyznę ogólną, można określić właśnie słowa powszechnie znane, jednakże w zależności od regionu — używane na co dzień mniej lub bardziej.
Rozdupcyć, jak już wspomniałem, to kryterium spełnia. Dlatego widzimy powszechność w Małopolskim, częściowo Śląskim oraz wielu powiatach je okalających. Częstość pojawia się właściwie w całej Polsce południowo-środkowej. Występuje też na olbrzymim archipelagu rzadkości w reszcie kraju, z której wyłamuje się jedynie okolice Białegostoku.
Rozdupcyć pochodzi naturalnie od dupcyć — zmazurzonej formy czasownika dupczyć. W dostępnej mi literaturze ślad znajdziemy pod hasłem dupcyngier w Słowniku etymologicznym polszczyzny potocznej PWN prof. Fałowskiego z odniesieniem do dupczenia jako wiadomej czynności.
Wydaje się więc, że kluczowe dla słowa będzie samo dupcyć, które podobnie jak zaczynający się na literę J jego ogólnopolski, kolokwialny synonim — w zależności od przedrostka — może nabrać naprawdę wiele znaczeń i być bądź co bądź — czasownikiem uniwersalny.
Są też inne słowa mocno związane z Krakowem — chociażby uniwersalny na swój sposob czasownik dupcyć.
Słowo, które dla większości z Was może wydawać się infantylne lub po prostu wulgarne — w największym z małopolskich miast (ale nie tylko) ma w zależności od przedrostka, którym jest poprzedzone — rozmaite znaczenia. I nie mają one bynajmniej tak zbereźnego charakteru, jak może się wydawać. Jeden z jego wariantów — rozdupcyć jako zniszczyć, sprawdziłem w ankiecie, a wyniki... jak sami widzicie, są niezwykle ciekawe.
Powiedzieć, że wszyscy o nim słyszeli to, jak nie powiedzieć nic. Rozdupcyć okazuje się niezwykle interesującym regionalizmem, tyle że frekwencyjnym. Regionalizm frekwencyjny to bowiem dość ciekawe pojęcie, którym analizując współczesną polszczyznę ogólną, można określić właśnie słowa powszechnie znane, jednakże w zależności od regionu — używane na co dzień mniej lub bardziej.
Rozdupcyć, jak już wspomniałem, to kryterium spełnia. Dlatego widzimy powszechność w Małopolskim, częściowo Śląskim oraz wielu powiatach je okalających. Częstość pojawia się właściwie w całej Polsce południowo-środkowej. Występuje też na olbrzymim archipelagu rzadkości w reszcie kraju, z której wyłamuje się jedynie okolice Białegostoku.
Rozdupcyć pochodzi naturalnie od dupcyć — zmazurzonej formy czasownika dupczyć. W dostępnej mi literaturze ślad znajdziemy pod hasłem dupcyngier w Słowniku etymologicznym polszczyzny potocznej PWN prof. Fałowskiego z odniesieniem do dupczenia jako wiadomej czynności.
Wydaje się więc, że kluczowe dla słowa będzie samo dupcyć, które podobnie jak zaczynający się na literę J jego ogólnopolski, kolokwialny synonim — w zależności od przedrostka — może nabrać naprawdę wiele znaczeń i być bądź co bądź — czasownikiem uniwersalny.