Obietnice PSL z 2019 roku: co zostało spełnione, a co nie
1. 6,8% PKB na ochronę zdrowia — formalnie osiągnięte, ale nie jest to wyłączna zasługa PSL. Ustawową ścieżkę wzrostu nakładów na zdrowie rozpoczął jeszcze rząd PiS, a później podniósł cel do 7% PKB. PSL może więc mówić, że poziom został osiągnięty, ale nie może uczciwie przedstawiać tego jako własnego, samodzielnego sukcesu.
2. Emerytura bez podatku — częściowo zrealizowana, ale wcześniej przez PiS. Od 2022 roku emerytury do 2500 zł miesięcznie nie płacą PIT dzięki kwocie wolnej 30 tys. zł. Pełnej emerytury bez podatku dla wszystkich, jak wcześniej zapowiadało PSL, nie ma.
3. Dobrowolny ZUS dla przedsiębiorców — niespełnione. PSL zapowiadało realną możliwość wyboru, czy przedsiębiorca chce opłacać składki. Dziś są tylko wakacje składkowe przez jeden miesiąc w roku. To nie jest dobrowolny ZUS, tylko ograniczona ulga.
4. 50 tys. zł na wkład własny dla młodych rodzin — niespełnione. PSL zapowiadało konkretny program pomocy mieszkaniowej. Taki program w dokładnie zapowiadanej formule nie został wprowadzony.
5. 500+ dla studentów — niespełnione. PSL i Koalicja Polska zapowiadali rozszerzenie wsparcia także na studentów. Powszechnego świadczenia tego typu nie ma.
6. Dom seniora w każdej gminie — niespełnione. PSL zapowiadało stworzenie domu seniora w każdej gminie. Takiej powszechnej sieci nadal nie ma.
7. Głosowanie przez internet — niespełnione. PSL i Kukiz’15 zapowiadali możliwość głosowania online. Polacy nadal nie mogą głosować przez internet w wyborach parlamentarnych ani prezydenckich.
8. Powszechne wybory RPO, Prokuratora Generalnego i członków KRS — niespełnione. PSL chciało, aby obywatele bezpośrednio wybierali te osoby i organy. Takiego systemu nie wprowadzono.
9. Co najmniej połowa posłów wybierana w JOW-ach — niespełnione. System wyborczy do Sejmu nie został zmieniony zgodnie z tą obietnicą.
10. Wiążące referenda — niespełnione. Nie wprowadzono systemu, w którym referendum po spełnieniu określonych warunków byłoby automatycznie wiążące.
Podsumowanie: z 10 wymienionych obietnic 1 można uznać za spełnioną formalnie, 1 za częściowo spełnioną, a 8 za niespełnione. Przy tym nawet te dwie pierwsze nie są wyłączną zasługą PSL — kluczowe rozwiązania dotyczące nakładów na zdrowie i emerytur bez PIT zostały wcześniej wprowadzone lub zaplanowane za rządów PiS.
1. 6,8% PKB na ochronę zdrowia — formalnie osiągnięte, ale nie jest to wyłączna zasługa PSL. Ustawową ścieżkę wzrostu nakładów na zdrowie rozpoczął jeszcze rząd PiS, a później podniósł cel do 7% PKB. PSL może więc mówić, że poziom został osiągnięty, ale nie może uczciwie przedstawiać tego jako własnego, samodzielnego sukcesu.
2. Emerytura bez podatku — częściowo zrealizowana, ale wcześniej przez PiS. Od 2022 roku emerytury do 2500 zł miesięcznie nie płacą PIT dzięki kwocie wolnej 30 tys. zł. Pełnej emerytury bez podatku dla wszystkich, jak wcześniej zapowiadało PSL, nie ma.
3. Dobrowolny ZUS dla przedsiębiorców — niespełnione. PSL zapowiadało realną możliwość wyboru, czy przedsiębiorca chce opłacać składki. Dziś są tylko wakacje składkowe przez jeden miesiąc w roku. To nie jest dobrowolny ZUS, tylko ograniczona ulga.
4. 50 tys. zł na wkład własny dla młodych rodzin — niespełnione. PSL zapowiadało konkretny program pomocy mieszkaniowej. Taki program w dokładnie zapowiadanej formule nie został wprowadzony.
5. 500+ dla studentów — niespełnione. PSL i Koalicja Polska zapowiadali rozszerzenie wsparcia także na studentów. Powszechnego świadczenia tego typu nie ma.
6. Dom seniora w każdej gminie — niespełnione. PSL zapowiadało stworzenie domu seniora w każdej gminie. Takiej powszechnej sieci nadal nie ma.
7. Głosowanie przez internet — niespełnione. PSL i Kukiz’15 zapowiadali możliwość głosowania online. Polacy nadal nie mogą głosować przez internet w wyborach parlamentarnych ani prezydenckich.
8. Powszechne wybory RPO, Prokuratora Generalnego i członków KRS — niespełnione. PSL chciało, aby obywatele bezpośrednio wybierali te osoby i organy. Takiego systemu nie wprowadzono.
9. Co najmniej połowa posłów wybierana w JOW-ach — niespełnione. System wyborczy do Sejmu nie został zmieniony zgodnie z tą obietnicą.
10. Wiążące referenda — niespełnione. Nie wprowadzono systemu, w którym referendum po spełnieniu określonych warunków byłoby automatycznie wiążące.
Podsumowanie: z 10 wymienionych obietnic 1 można uznać za spełnioną formalnie, 1 za częściowo spełnioną, a 8 za niespełnione. Przy tym nawet te dwie pierwsze nie są wyłączną zasługą PSL — kluczowe rozwiązania dotyczące nakładów na zdrowie i emerytur bez PIT zostały wcześniej wprowadzone lub zaplanowane za rządów PiS.
Obietnice PiS po 8 latach rządów: co zostało spełnione, a co nie
1. Program 500+ — spełnione. PiS obiecało świadczenie 500 zł na dzieci i program uruchomiono w 2016 roku. Początkowo obejmował drugie i kolejne dziecko, a na pierwsze obowiązywało kryterium dochodowe. Od 2019 roku 500+ objęło każde dziecko.
2. Obniżenie wieku emerytalnego — spełnione. PiS przywróciło wiek emerytalny 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn, cofając reformę podnoszącą go do 67 lat.
3. 13. emerytura — spełnione. Świadczenie zostało wprowadzone, a następnie zagwarantowane jako coroczna dodatkowa emerytura.
4. 14. emerytura — spełnione. PiS zapowiadało dodatkowe świadczenie dla emerytów i zostało ono wprowadzone. Ostatecznie 14. emerytura została również ustanowiona jako świadczenie stałe.
5. Zerowy PIT dla młodych — spełnione. Osoby do 26. roku życia uzyskały zwolnienie z PIT dla określonych dochodów do ustawowego limitu.
6. Podatek od banków — spełnione. PiS zapowiadało opodatkowanie instytucji finansowych i specjalny podatek został wprowadzony w 2016 roku.
7. Bezpłatne leki dla seniorów — częściowo spełnione. Wprowadzono program bezpłatnych leków, początkowo dla osób 75+, ale nie oznaczał on, że każdy lek dla każdego seniora był darmowy. Bezpłatność dotyczyła leków znajdujących się na specjalnym wykazie.
8. Mieszkanie Plus — niespełnione w zapowiadanej skali. Program miał doprowadzić do masowej budowy tanich mieszkań na wynajem. Powstała tylko część zapowiadanych mieszkań, a program nie osiągnął deklarowanej skali.
9. Płaca minimalna 4000 zł w 2023 roku — niespełnione w zadeklarowanym terminie. PiS zapowiadało 4000 zł płacy minimalnej w 2023 roku. W drugiej połowie 2023 roku wynosiła ona 3600 zł. Poziom przekraczający 4000 zł osiągnięto dopiero w 2024 roku.
10. Pełne dopłaty dla polskich rolników na poziomie europejskim — niespełnione w zapowiadanej formule. PiS w 2019 roku zapowiadało zrównanie dopłat dla polskich rolników ze średnim poziomem europejskim, ale celu w tej formie podczas ośmiu lat rządów nie osiągnięto.
11. Likwidacja NFZ — niespełnione. PiS w 2015 roku zapowiadało odejście od systemu opartego na Narodowym Funduszu Zdrowia. Po ośmiu latach rządów NFZ nadal funkcjonował.
12. Zwiększenie kwoty wolnej od podatku — ostatecznie spełnione, ale dużo później niż pierwotne zapowiedzi. W 2022 roku kwota wolna wzrosła do 30 tys. zł w ramach Polskiego Ładu.
Podsumowanie: z tych 12 najważniejszych obietnic 7 można uznać za spełnione, 1 za częściowo spełnioną, a 4 za niespełnione w zapowiadanej formule lub terminie.
1. Program 500+ — spełnione. PiS obiecało świadczenie 500 zł na dzieci i program uruchomiono w 2016 roku. Początkowo obejmował drugie i kolejne dziecko, a na pierwsze obowiązywało kryterium dochodowe. Od 2019 roku 500+ objęło każde dziecko.
2. Obniżenie wieku emerytalnego — spełnione. PiS przywróciło wiek emerytalny 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn, cofając reformę podnoszącą go do 67 lat.
3. 13. emerytura — spełnione. Świadczenie zostało wprowadzone, a następnie zagwarantowane jako coroczna dodatkowa emerytura.
4. 14. emerytura — spełnione. PiS zapowiadało dodatkowe świadczenie dla emerytów i zostało ono wprowadzone. Ostatecznie 14. emerytura została również ustanowiona jako świadczenie stałe.
5. Zerowy PIT dla młodych — spełnione. Osoby do 26. roku życia uzyskały zwolnienie z PIT dla określonych dochodów do ustawowego limitu.
6. Podatek od banków — spełnione. PiS zapowiadało opodatkowanie instytucji finansowych i specjalny podatek został wprowadzony w 2016 roku.
7. Bezpłatne leki dla seniorów — częściowo spełnione. Wprowadzono program bezpłatnych leków, początkowo dla osób 75+, ale nie oznaczał on, że każdy lek dla każdego seniora był darmowy. Bezpłatność dotyczyła leków znajdujących się na specjalnym wykazie.
8. Mieszkanie Plus — niespełnione w zapowiadanej skali. Program miał doprowadzić do masowej budowy tanich mieszkań na wynajem. Powstała tylko część zapowiadanych mieszkań, a program nie osiągnął deklarowanej skali.
9. Płaca minimalna 4000 zł w 2023 roku — niespełnione w zadeklarowanym terminie. PiS zapowiadało 4000 zł płacy minimalnej w 2023 roku. W drugiej połowie 2023 roku wynosiła ona 3600 zł. Poziom przekraczający 4000 zł osiągnięto dopiero w 2024 roku.
10. Pełne dopłaty dla polskich rolników na poziomie europejskim — niespełnione w zapowiadanej formule. PiS w 2019 roku zapowiadało zrównanie dopłat dla polskich rolników ze średnim poziomem europejskim, ale celu w tej formie podczas ośmiu lat rządów nie osiągnięto.
11. Likwidacja NFZ — niespełnione. PiS w 2015 roku zapowiadało odejście od systemu opartego na Narodowym Funduszu Zdrowia. Po ośmiu latach rządów NFZ nadal funkcjonował.
12. Zwiększenie kwoty wolnej od podatku — ostatecznie spełnione, ale dużo później niż pierwotne zapowiedzi. W 2022 roku kwota wolna wzrosła do 30 tys. zł w ramach Polskiego Ładu.
Podsumowanie: z tych 12 najważniejszych obietnic 7 można uznać za spełnione, 1 za częściowo spełnioną, a 4 za niespełnione w zapowiadanej formule lub terminie.
Obietnice rządu Donalda Tuska od 2023 roku: co zostało spełnione, a co nie
1. Kwota wolna od podatku 60 tys. zł — niespełnione. Była jedną z najgłośniejszych obietnic kampanii 2023. Do dziś nie została wprowadzona. Ministerstwo Finansów wskazywało, że koszt tej zmiany nie mieści się w budżecie na 2026 rok.
2. Kasowy PIT dla przedsiębiorców — spełnione, ale z opóźnieniem. Rozwiązanie zostało wprowadzone później niż zapowiadano w „100 konkretach na 100 dni”.
3. „Babciowe” 1500 zł — spełnione w dużej części. Wprowadzono program Aktywny Rodzic, obejmujący m.in. świadczenie 1500 zł miesięcznie dla rodziców spełniających warunki programu.
4. Finansowanie in vitro z budżetu państwa — spełnione. Publiczny program finansowania procedury in vitro został przywrócony.
5. Podwyżki dla nauczycieli — spełnione. Wynagrodzenia nauczycieli zostały znacząco podniesione po objęciu władzy przez nowy rząd.
6. Bon stomatologiczny dla dzieci — niespełnione. Zapowiadany bon nie został wprowadzony.
7. Druga waloryzacja rent i emerytur przy wysokiej inflacji — niespełnione. Zapowiadany mechanizm nie został wprowadzony w obiecanej formule.
8. Likwidacja Funduszu Kościelnego — niespełnione. Fundusz Kościelny nadal funkcjonuje, mimo wcześniejszych zapowiedzi jego likwidacji.
9. Zniesienie zakazu handlu w niedziele — niespełnione. Nie przywrócono dwóch niedziel handlowych w miesiącu zgodnie z obietnicą KO.
10. Rozliczenie polityków PiS przed Trybunałem Stanu — niespełnione w zapowiadanej formule. W kampanii padały konkretne nazwiska i zapowiedzi szybkiego postawienia ich przed Trybunałem Stanu. Do realizacji tej obietnicy nie doszło.
11. Odpolitycznienie spółek Skarbu Państwa i transparentne konkursy — niespełnione. Miały zniknąć partyjne nominacje, a stanowiska miały być obsadzane w transparentnych konkursach. Obietnica została sklasyfikowana jako niezrealizowana.
12. Kredyt 0% na pierwsze mieszkanie — niespełnione. Zapowiadany program nie został wprowadzony.
13. 600 zł dopłaty do wynajmu mieszkania dla młodych — niespełnione. Takiego powszechnego świadczenia nie wprowadzono.
14. Związki partnerskie — niespełnione w zapowiadanej formule. Nie weszła w życie ustawa ustanawiająca związki partnerskie zgodnie z obietnicą KO.
15. Aborcja do 12. tygodnia — niespełnione. Prawo aborcyjne nie zostało zliberalizowane do poziomu zapowiadanego w kampanii.
16. Zniesienie recepty na tabletkę „dzień po” — niezrealizowane w pierwotnej formule. Podjęto próbę zmiany prawa, ale ostatecznie pełna realizacja obietnicy została zablokowana.
17. Likwidacja neo-KRS — niezrealizowane/zamrożone. Rząd podejmował działania dotyczące zmian w sądownictwie, ale system nie został przebudowany zgodnie z pierwotną obietnicą.
18. Zmiana składki zdrowotnej dla przedsiębiorców — częściowo spełnione. Wprowadzono zmiany korzystne dla części przedsiębiorców, ale nie w pełnym zakresie zapowiadanym w kampanii.
19. Wakacje od ZUS dla przedsiębiorców — częściowo spełnione. Wprowadzono możliwość niepłacenia części składek przez jeden miesiąc w roku. Nie jest to jednak pełny „dobrowolny ZUS”.
20. CPK — częściowo spełnione. Rząd zapowiadał audyt i rewizję projektu. Projekt został zmieniony i ponownie uruchomiony w zmodyfikowanej formule, więc nie można mówić ani o całkowitym porzuceniu, ani o realizacji pierwotnego CPK PiS.
21. 10 mld zł na remont pustostanów — częściowo spełnione. Zwiększono finansowanie mieszkalnictwa społecznego i komunalnego, ale zapowiadana skala nie została osiągnięta.
22. Odpolitycznienie mediów publicznych — częściowo spełnione. Władze mediów zostały wymienione, ale zapowiadany nowy, trwały i odpolityczniony model mediów publicznych nie został w pełni stworzony.
1. Kwota wolna od podatku 60 tys. zł — niespełnione. Była jedną z najgłośniejszych obietnic kampanii 2023. Do dziś nie została wprowadzona. Ministerstwo Finansów wskazywało, że koszt tej zmiany nie mieści się w budżecie na 2026 rok.
2. Kasowy PIT dla przedsiębiorców — spełnione, ale z opóźnieniem. Rozwiązanie zostało wprowadzone później niż zapowiadano w „100 konkretach na 100 dni”.
3. „Babciowe” 1500 zł — spełnione w dużej części. Wprowadzono program Aktywny Rodzic, obejmujący m.in. świadczenie 1500 zł miesięcznie dla rodziców spełniających warunki programu.
4. Finansowanie in vitro z budżetu państwa — spełnione. Publiczny program finansowania procedury in vitro został przywrócony.
5. Podwyżki dla nauczycieli — spełnione. Wynagrodzenia nauczycieli zostały znacząco podniesione po objęciu władzy przez nowy rząd.
6. Bon stomatologiczny dla dzieci — niespełnione. Zapowiadany bon nie został wprowadzony.
7. Druga waloryzacja rent i emerytur przy wysokiej inflacji — niespełnione. Zapowiadany mechanizm nie został wprowadzony w obiecanej formule.
8. Likwidacja Funduszu Kościelnego — niespełnione. Fundusz Kościelny nadal funkcjonuje, mimo wcześniejszych zapowiedzi jego likwidacji.
9. Zniesienie zakazu handlu w niedziele — niespełnione. Nie przywrócono dwóch niedziel handlowych w miesiącu zgodnie z obietnicą KO.
10. Rozliczenie polityków PiS przed Trybunałem Stanu — niespełnione w zapowiadanej formule. W kampanii padały konkretne nazwiska i zapowiedzi szybkiego postawienia ich przed Trybunałem Stanu. Do realizacji tej obietnicy nie doszło.
11. Odpolitycznienie spółek Skarbu Państwa i transparentne konkursy — niespełnione. Miały zniknąć partyjne nominacje, a stanowiska miały być obsadzane w transparentnych konkursach. Obietnica została sklasyfikowana jako niezrealizowana.
12. Kredyt 0% na pierwsze mieszkanie — niespełnione. Zapowiadany program nie został wprowadzony.
13. 600 zł dopłaty do wynajmu mieszkania dla młodych — niespełnione. Takiego powszechnego świadczenia nie wprowadzono.
14. Związki partnerskie — niespełnione w zapowiadanej formule. Nie weszła w życie ustawa ustanawiająca związki partnerskie zgodnie z obietnicą KO.
15. Aborcja do 12. tygodnia — niespełnione. Prawo aborcyjne nie zostało zliberalizowane do poziomu zapowiadanego w kampanii.
16. Zniesienie recepty na tabletkę „dzień po” — niezrealizowane w pierwotnej formule. Podjęto próbę zmiany prawa, ale ostatecznie pełna realizacja obietnicy została zablokowana.
17. Likwidacja neo-KRS — niezrealizowane/zamrożone. Rząd podejmował działania dotyczące zmian w sądownictwie, ale system nie został przebudowany zgodnie z pierwotną obietnicą.
18. Zmiana składki zdrowotnej dla przedsiębiorców — częściowo spełnione. Wprowadzono zmiany korzystne dla części przedsiębiorców, ale nie w pełnym zakresie zapowiadanym w kampanii.
19. Wakacje od ZUS dla przedsiębiorców — częściowo spełnione. Wprowadzono możliwość niepłacenia części składek przez jeden miesiąc w roku. Nie jest to jednak pełny „dobrowolny ZUS”.
20. CPK — częściowo spełnione. Rząd zapowiadał audyt i rewizję projektu. Projekt został zmieniony i ponownie uruchomiony w zmodyfikowanej formule, więc nie można mówić ani o całkowitym porzuceniu, ani o realizacji pierwotnego CPK PiS.
21. 10 mld zł na remont pustostanów — częściowo spełnione. Zwiększono finansowanie mieszkalnictwa społecznego i komunalnego, ale zapowiadana skala nie została osiągnięta.
22. Odpolitycznienie mediów publicznych — częściowo spełnione. Władze mediów zostały wymienione, ale zapowiadany nowy, trwały i odpolityczniony model mediów publicznych nie został w pełni stworzony.
Najbardziej miarodajne całościowe rozliczenie dotyczy „100 konkretów” KO. Aktualny tracker Demagoga pokazuje: 5 obietnic spełnionych w terminie, 12 spełnionych z opóźnieniem, 35 częściowo spełnionych, 5 zamrożonych i 43 niespełnione. Czyli łącznie tylko 17 ze 100 zostało w pełni wykonanych, mimo że hasło brzmiało „100 konkretów na pierwsze 100 dni”.
Wśród nadal niespełnionych Demagog wymienia m.in. 60 tys. zł kwoty wolnej, bon stomatologiczny, drugą waloryzację emerytur, likwidację Funduszu Kościelnego, handel w niedziele, związki partnerskie, kredyt 0%, 600 zł dopłaty do najmu i odpolitycznienie spółek Skarbu Państwa.
Wśród nadal niespełnionych Demagog wymienia m.in. 60 tys. zł kwoty wolnej, bon stomatologiczny, drugą waloryzację emerytur, likwidację Funduszu Kościelnego, handel w niedziele, związki partnerskie, kredyt 0%, 600 zł dopłaty do najmu i odpolitycznienie spółek Skarbu Państwa.
PO-PSL przez lata składało wielkie obietnice, a z wielu z nich niewiele wynikało. Potem przyszedł PiS — też nie spełnił wszystkiego, ale wprowadził swoje największe sztandarowe programy, takie jak 500+, obniżenie wieku emerytalnego, 13. i 14. emeryturę czy zerowy PIT dla młodych. W niezależnym rozliczeniu pierwszej kadencji PiS 37 ze 100 obietnic uznano za w pełni zrealizowane, 25 za częściowo zrealizowane.
Po 2023 roku wróciła koalicja z KO, PSL, Polską 2050 i Lewicą. Donald Tusk obiecywał „100 konkretów na 100 dni”, a po dwóch latach w pełni zrealizowanych było tylko 17. Aż 43 pozostawały niezrealizowane, 35 tylko częściowo wykonane, a 5 zamrożone. Czyli wielkie hasła były, ale pełna realizacja dotyczyła mniej niż jednej piątej programu.
Najkrócej: PiS miał swoje porażki, ale najważniejsze obietnice potrafił zamieniać w ustawy i świadczenia. PO/KO i PSL dużo mówią o konkretach, ale gdy przychodzi sprawdzian realizacji, lista niespełnionych i częściowo spełnionych obietnic robi się znacznie dłuższa niż lista tych naprawdę dowiezionych.
Po 2023 roku wróciła koalicja z KO, PSL, Polską 2050 i Lewicą. Donald Tusk obiecywał „100 konkretów na 100 dni”, a po dwóch latach w pełni zrealizowanych było tylko 17. Aż 43 pozostawały niezrealizowane, 35 tylko częściowo wykonane, a 5 zamrożone. Czyli wielkie hasła były, ale pełna realizacja dotyczyła mniej niż jednej piątej programu.
Najkrócej: PiS miał swoje porażki, ale najważniejsze obietnice potrafił zamieniać w ustawy i świadczenia. PO/KO i PSL dużo mówią o konkretach, ale gdy przychodzi sprawdzian realizacji, lista niespełnionych i częściowo spełnionych obietnic robi się znacznie dłuższa niż lista tych naprawdę dowiezionych.