129
Pierwiastki poimana 2/10
DŁUGIE, zdrętwieją Ci nogi na sraczu, ale warto! Zmień tereny okupowane lub dzielnie ich broń. Za awantury, negatywny wpływ na kondycję zwieracza, kalectwo, śmierć (czy jakiekolwiek szkody) - autor dzidy nie odpowiada!

Kadm Cd

Druga zwrotka, bo zawsze chciałem zacząć od środka.
Myśleliście, że następny będzie mangan, co? Byliście pewni, że opowiem jak spawacze w januszexie są masowo kastrowani tym pierwiastkiem? Otóż nie dziś.
W naszej serii dedykowanej "babie" dzidowca, który zrobił jej tym samym "prezent ślubny" opowiemy o kadmie. Bardzo fascynujący pierwiastek, niezwykle przydatny, ale koszmarnie toksyczny.
Pierwiastki poimana 2/10
ZRÓB TAK, BY KRZYCZAŁA
Gdybym położył przed Wami pręt lub sztabkę z tego metalu, to w żaden sposób on nie imponuje, nie odróżnia się od innych metali. Taki tam szarak z bloku układu okresowego. Bardzo czysty kadm w postaci pręta, jeśli zostanie zgięty, to wydaje charakterystyczny dźwiek - zwany krzykiem. Brzmi dosłownie tak, jakbyście zamykali powoli nienaoliwione drzwi lub łamali tysiące malutkich kręgosłupów śnieżynkom. Zresztą dźwiek ten jest wyjątkowo trudny do porównania do czegokolwiek innego. Dla każdego będzie brzmiał trochę inaczej, każdy opisze go w zupełnie inny sposób. To nie jest żadna cecha nietypowa. Ind oraz Cyna też tak potrafi (ale czysta, nie z ołowiem) - dlatego znamy też określenie "krzyk cyny".
Jeśli chcecie posłuchać tego na żywo, to w sklepach typu Castorama można kupić czysty pręt z cyny do lutowania i go sobie pozginać w domu. W DOMU, JAK ZAPŁACISZ ZA NIEGO, nie bądź cebulą.
Pierwiastki poimana 2/10
Sytuacja się gwałtownie zmienia, jeśli zaczynamy mówić o związkach kadmu - a tworzy je niezwykle łatwo ze względu na swoją reaktywność. Z kwasami reaguje równie łatwo jak cynk. Jego rozpuszczalne związki są wybitnie toksyczne. Przez chemiczne podobieństwo do wapnia i cynku organizm silnie go akumuluje przez wbudowywanie w kości, szkielet. Biologiczny okres półtrwania kadmu w organizmie człowieka jest wyjątkowo długi i wynosi od 10 do nawet 35 lat. Jeśli więc Twój organizm wchłonie 2mg kadmu, to w najlepszym przypadku po 10 latach będziesz miał go jeszcze 1mg. Po kolejnych 10 latach: 0.5mg itd. Oczywiście zakładamy, że przez cały ten czas nie będziesz przyjmował nowych porcji. Na domiar złego, kadm nie zabija natychmiast jak cyjanek. To cichy zabójca – kumuluje się w nerkach i kościach przez dekady zanim w pełni objawi swoje niszczycielskie oblicze. Prócz zatruć przewlekłych "co się odwlecze, to nie uciecze", mamy zatrucia ostre "raz kozie śmierć", gdy jednocześnie zostanie przyjęta duża porcja kadmu. Drogi wchłaniania są tutaj przeważnie dwie: wziewna i pokarmowa.
Pierwiastki poimana 2/10
To cholernie toksyczne kurestwo doprowadziło w Japonii do masowego, przewlekłego zatrucia. Cierpienie, jakie doznali Ci ludzie było niewyobrażalne. Samą chorobę nazwano Itai-Itai, co z wolna na polski tłumaczy się to na

 "ja pierdole, jak boli, jak strasznie boli!" 

Kadm ze ścieków kumulował się w ryżu, który jedli. Było go tam tak dużo, że wypierał wapń z kości. Kobiety po menopauzie, które najbardziej zostały tym dotknięte, potrafiły doznać poważnego złamania kości w trakcie kichnięcia lub innych codziennych czynności.
Pierwiastki poimana 2/10
KADMOWE ZAPALENIE PŁUC
Najczęściej dochodzi do niego w środowisku zawodowym (np. podczas cięcia palnikiem, spawania lub przetapiania metali zawierających kadm, gdy robimy to bez odpowiedniej wentylacji). Powstają wtedy dymy tlenku kadmu, które są bezwonne i początkowo nie drażnią dróg oddechowych - ofiara nie wie, że DOSŁOWNIE "wdycha śmierć". Jak ktoś miał "przyjemność" nawdychać się w trakcie spawania ocynku i przechodził goraczkę cynkową, to dodam tylko, że kadm to zdecydowanie gorszy brat cynku. W układzie okresowym leży sobie pomiędzy rtęcią a cynkiem, co już powinno dać dużo do myślenia. O ile przy ocynkowanych elementach będziemy mieli gorączkę, bóle brzucha, mięśni ("najgorsza grypa, jaką przechodziłem, bo paracetamol i ibuprofen nie działa") i z życia wyjęty tydzień...dwa, to przy kadmie jest jeszcze większy dramat. Cichy dramat!
Przez pierwsze kilka do 24 godzin po ekspozycji pacjent może czuć się całkowicie zdrowy. Absolutnie nic nie zapowiada tragedii. Cisza przed burzą. Wtem, pojawia się nagła gorączka, dreszcze, silne poty, bóle i zawroty głowy oraz ogólne potężne osłabienie. W ramach bonusu, w ustach pojawia się charakterystyczny, nieprzyjemny metaliczny posmak oraz skrajna suchość. 
Pierwiastki poimana 2/10
To jest faza, w której możesz być pewien: stanąłeś oko w oko z wielkim kadmem. Zamiast się jednak przed nim bronić, to klęknąłeś przed nim i opierdoliłeś mu petardę po same bile. Będzie ci o tym przypominał wspomniany wcześniej metaliczny posmak w ustach....no, ale też nie za długo. W ciągu kolejnych 24..48h sytuacja nabiera tempa. Pojawia się pieczenie w klatce piersiowej, uporczywy kaszel i narastająca duszność. Rozwija się chemiczne zapalenie płuc.
Dochodzi do piorunującego obrzęku - pęcherzyki płucne zalewają się płynem surowiczym, co sprawia, że pacjent dosłownie "topi się w sosie własnym", dusi własnymi płynami organizmu. Prowadzi to do ostrej niewydolności oddechowej i zgonu. Dawka śmiertelna w powietrzu to zaledwie 40–50 mg/m³ wdychane przez jedną godzinę.
Pierwiastki poimana 2/10
Jeśli jednak jakimś cudem przeżyjesz, to Twoja przyszłość nie będzie kolorowa. 
Ceną za przeżycie jest często ciężkie i nieodwracalne kalectwo: W płucach dochodzi do masywnego zwłóknienia śródmiąższowego. Tkanka płucna zamienia się w sztywną bliznę, co skutkuje trwałą, ciężką rozedmą płuc i koniecznością ciągłego korzystania z tlenoterapii.

Jeśli więc kochane dzidki pracujeci z cięciem lub spawaniem w przemyśle wojskowym, lotniczym, stoczniowym itp, to bardzo mocno uważajcie na powłoki antykorozyjne, niektóre elementy "dziwnie ocynkowane", wszelkiej maści łożyska, nity, sprężynki, styki. Tutaj nie ma żartów. Nie bądź kretynem, używaj do spawania, cięcia odciągu spawalniczego!
Pierwiastki poimana 2/10
DROGA POKARMOWA
Jeśli do waszego organizmu kadm postanowi dostać się wraz z jedzeniem i piciem, to też macie przerąbane. Objawy pojawiają się bardzo szybko - od kilkunastu minut do kilku godzin od przyjęcia trucizny. Kadm działa silnie żrąco i drażniąco na błony śluzowe. Wywołuje PIORUNUJĄCE wymioty, potężną, krwawą biegunkę oraz kłujące, trudne do zniesienia bóle brzucha (stare książki do toksykologii nazywają to kolką kadmową) Przez gwałtowną utratę płynów dochodzi do ciężkiego odwodnienia, gwałtownego spadku ciśnienia tętniczego i wstrząsu. Jeśli pacjent przeżyje pierwszą fazę, w ciągu kolejnych dni kadm uderza w nerki i wątrobę, doprowadzając do ich ostrej niewydolności. Pojawia się skąpomocz lub bezmocz. Doustna dawka śmiertelna dla człowieka wynosi zaledwie około 30 do 40 mg soli kadmu. 
Oczywiście kadm może też wchłaniać się przez skórę, o czym za chwilę.
Pierwiastki poimana 2/10
Herbatka van Gogh'a
Na polskim forum dla chemików (VMC) był kiedyś taki człowiek, który miał bardzo "ciekawe" życie miłosne. Zakochał się w studentce chemii. Było cukierkowo przez pewien czas...aż poczuła się zagrożona i ubzdurała sobie, że ją zdradza. Zrobiła mu herbatkę, tylko zamiast cukru wpierdoliła taką ilość soli kadmu, że gdyby to był cukier, to nie dało by się tego pić. Chłopa cudem odratowali, ale kalectwo niesamowite do końca życia. Uratowało go to, że wcześniej pił mleko (którego białka wiążą metale ciężkie) i błyskawiczna pomoc lekarzy. 
Pierwiastki poimana 2/10
PRZEKLĘTA BIŻUTERIA
Osobiście, bym posłał kiedyś swoją babę do piachu. Miałem mocno świra na jubilerstwo. Zrobiłem jej srebrny pierścionek ze styków starych, przemysłowych styczników. Coś mnie jednak tknęło, by odzyskać resztki srebra. Pozostałości roztworzyłem w kwasie azotowym, srebro strąciłem chlorkiem sodu i odsączyłem. Chciałem sprawdzić, czy na pewno srebra nic nie zostało w roztworze, więc dodałem kroplę siarczku sodu do pozostałej cieczy. Zamiast spodziewanego czarno-brazowego osadu siarczku srebra lub braku reakcji, ujrzałem POTĘŻNĄ ilość żółtego, podwodnego "wybuchu". Wytraciła się ogromna ilość ciężkiego, drobnego osadu koloru wybitnie żółtego. Po chwili zrobił się z tego na dnie "ser biały"...tylko żółty.
Pierwiastki poimana 2/10
Kto raz zobaczy ten osad, nigdy go nie zapomni. Jest niepowtarzalnie żółty. Szybkie otworzenie książki na tabeli strąceniowej. Jest wiele żółtych osadów...ale żaden taki piękny i trwały. Arsen, Cyna, Ind, Antymon...JEST! KADM! Rozebrałem szybko akumulator Ni-Cd z wiertarki. Zrobiłem ślepą próbę. MAMY TO! Ten sam osad!
Błyskawiczny telefon do mojej, by zdjęła pierścionek. Nie była zachwycona z tego, że pierścionek zaręczynowy musi zostać zutylizowany. Dostała potem za to całą serię z czystego, rafinowanego srebra kupionego w granulacie od KGHM (na allegro można było kiedyś kupić po 4pln/g jak orzechy na wagę). Pierścionki nie są cięższe zwykle jak 3g, matematykę zostawiam Wam. Oczywiście wypada taki pierścionek wykonać nie z "pięciu dziewiątek 99.999%", tylko użyć odpowiedniej ilości dodatku tzw. ligury. Biżuterię taką robi się zwykle nie dla oszczędności, bo narzędzia jubilerskie tanie nie są, ale dla wyczarowania nietypowego projektu, by był jedyny taki na świecie. 

Jednocześnie to jest apel: nie słuchajcie kretynów z FB, YT, którzy robią "recykling" srebra z przekaźników i mówią, że "wiedzą co robią". Część może faktycznie coś wie, ale sporo tych "geniuszy" robi to mocno chałupniczo. Piany na pysk dostają, jak się tylko coś wspimni, że mogą sobie lub komuś zrobić krzywdę. Nawet jak zrobić wstępne rozdzielenie srebra za pomocą soli kuchennej (w analizie chemicznej za króla świeczka to się nazywało "pierwsza grupa analityczna": aniony chlorkowe strącają z roztworu srebro, rtęć, ołów w postaci nierozpuszczalnych chlorków. Reszta zostaje w roztworze) to ich toksyczne zlewki takie jak miedź, kadm i wszystko inne, ląduje w kanalizacji. Nawet jeśli swój wytop zaniosą "na rendgena" i potem pokazują na filmie, że samo srebro, platyna, pallad, to albo mają niesamowite szczęście, albo odbywa się to tak: druga "pewna" próbka trafia na spektometrię fluorescencji rentgenowskiej (XRF), a toksyczne dziadostwo leży w szufladzie. Zarabia nie to srebro, a wyświetlenia z filmików, z reklam. Dzięki takiej sztuczce nikt nie zadaje niewygodnych pytań. Ta sama próbka po kolejnym "strzale" potrafi mieć lekko inny odczyt, a ci za każdym razem mają dokładnie ten sam wynik z dokładnością do drugiego miejsca po przecinku. Zapewne zawsze dokładnie te same przekaźniki odzyskują.
Pierwiastki poimana 2/10
Mamy 2026, a w przeróżnym sprzęcie, (szczególnie profesjonalnym) bez trudu znajdziemy kadm na stykach przekaźników. Stop AgCdO jest używany po to, by się styki ze sobą nie sklejały: np. w przekaźnikach do przemysłu, sterownikach wind osobowych i towarowych. 
Mamy w elektronice dyrektywę RoHS która ogranicza toksyczne pierwiastki w sprzęcie. RoHS wprowadza rygorystyczny limit dla kadmu w materiałach jednorodnych wynoszący maksymalnie 0,01% wagowo (100 ppm). Typowe styki przekaźników AgCdO zawierają od 10% do 15% tlenku kadmu. Możesz więc bez problemu znaleźć płytkę z nadrukiem RoHS, na której znajdują się toksyczne przekaźniki z ogromną ilością toksycznego pierwiastka. Nazywa się to "zwolnieniem 8B". Chyba dużo ważniejsze jest, by winda w trakcie jazdy nie uległa awarii, Twój śliczny grzybek "STOP", który widujesz codziennie u siebie w robocie - zadziałał za każdym razem, ogromny silnik trójfazowy wyłaczył się przed przegrzaniem, niż żeby jakiegoś debila skasowała z tego świata pazerność, głupota i pycha. 
Pierwiastki poimana 2/10
Jeśli choć przez chwilę pomyślałeś sobie:
Ej! To fajny numer jest! Zbrodnia doskonała!
To nie. W dzisiejszej toksykologii, technologii z jaką dysponujemy w kryminalistyce - zatrucie metalami ciężkimi, arsenem itp. jest wykrywane z kilometra, nawet przez konsultacje telefoniczną. To nie jest średniowiecze, gdzie można było kogoś nafaszerować arszenikiem i nikt się nie skapnął. Toksyczne osoby ze swojego życia eliminuje się przez zerwanie kontaktu, a nie - robienie im herbatki z nietypowym prądem. Kadm jest tak toksyczny, że truciciel (doszły, niedoszły) sam ulega ciężkiemu zatruciu. 
Pierwiastki poimana 2/10
KADM WOKÓŁ NAS
Wspominałem o pięknym osadzie przy analizie chemicznej. Wytrącony siarczek kadmu: CdS przez lata był używany w sztuce jako fantastyczny pigment farb. Żółte słoneczniki Van Gogh'a to jeden z licznych obrazów, który został namalowany właśnie z użyciem tej substancji. Dziś ten sam związek jest badany w roli półprzewodników i nowoczesnych paneli fotowoltaicznych (choć tam stawiają na selenek i telurek kadmu). Zajebista ta ekologia. Taka fantastyczna do recyklingu. Do niedawna były wykorzystywane jeszcze akumulatory Ni-Cd w różnego rodzaju narzędziach akumulatorowych.
Pierwiastki poimana 2/10
Zapewniały doskonałe parametry przy dosyć niewielkiej wadze. Stopniowo wyparły je Ni-MH oraz współczesne Li-ion. Zabawki wybitnie prądożerne (jak zdalnie sterowane samochodziki) wręcz uwielbiały te ogniwa. Można było z nich szarpnąć naprawdę spory kęs prądu, a dziecko miało radochę po pachy, że samochodzik zdobywa takie trudne tereny jak górki i nierówności.
Pierwiastki poimana 2/10
Tania biżuteria kupowana na azjatyckich platformach sprzedażowych lub na straganach bywa obfita w ten pierwiastek. Uzywany jest jako tani "plastyfikator" (modyfikator, dodatek poprawiający właściwości lejne, odtleniający...odczepcie się puryści językowi, to jest tylko mem na stronie że śmkessnymi obrazkami) stopów metali, by ładnie się im to odlewało i miało ładny wygląd. Znany jest również przypadek, gdzie służby przechwyciły import ogromnej ilości naszyjników wykonanych...z czystego kadmu. Po prostu jako odpad przy produkcji cynku musi być jakoś zutylizowany. Że toksyczny? A kogo to obchodzi?
Pierwiastki poimana 2/10
TOKSYCZNE KUBKI Z SHREKIEM 
W 2010 roku sieć kin i restauracji McDonald's w USA musiała w trybie pilnym wycofać z rynku 12 milionów szklanych kubków promujących film Shrek Forever.
Pierwiastki poimana 2/10
Do produkcji kolorowych nadruków na szklankach użyto farby zawierającej kadm. Inspektorzy odkryli, że kadm łatwo schodził z grafik pod wpływem potu z dłoni dzieci lub kwasów z napojów. Choć w tym przypadku nikt nie zginął dzięki szybkiej interwencji, wpadka ta pokazała, jak blisko codziennego życia (i dzieci!) potrafi znaleźć się ten rakotwórczy i mutagenny pierwiastek przez oszczędności produkcyjne korporacji. A TAK! Zapomniałem powiedzieć! Kadm jest mutagenny. Ma duże powinowactwo do siarki w biogennych aminokwasach i doprowadza do błędów przy czary mary genów, jakie robią komórki by się dzielić. Podejrzewa się, że rakotwórcze działanie dymu tytoniowego to między innymi zasługa kadmu (i dziesiątki innego, rakotwórczego gówna). KADM wydostaje się też do środowiska w trakcie spalania paliw kopalnych, jeśli instalacja nie jest wystarczająco mocno filtrowana. Przemysł produkcji cynku, górnictwo, hutnictwo.
Z jednej strony - jest niesamowity i niezastąpiony, kwantowe kropki CdSe (selenku kadmu) zapewniają żywy, czerwony kolor niektórych wyświetlaczy w urządzeniach mobilnych i TV, przemysł jądrowy (tam to dopiero na mnóstwo zastosowań dzięki swoim właściwościom fizycznym!) z drugiej - koszmarnie toksyczny.


Widzimy się za niego w kontynuacji!
0.20816493034363