99
❓ Celsjuszowi (temu od skali temperatury) zawdzięczamy rozwiązanie pewnej geologicznej zagadki.
🛥 Zaczęło się od obserwacji dziwnego zjawiska. Porty w Szwecji, zakładane jeszcze przez Wikingów, zaczęły „uciekać” od morza. Rzeki płynące do Bałtyku jakby się rozmyśliły i zaczęły cofać w głąb lądu — ich ujścia stawały się coraz płytsze, przez co statki grzęzły na mieliźnie, a rybacy klęli pod nosem. XVIII-wieczni Szwedzi patrzyli i nie rozumieli: czy to Bałtyk się cofa? Dlaczego morze strzela focha?
🌡 Rozwiązanie zagadki tych zmian powierzono ówczesnym uczonym, wśród których był też Anders Celsius, profesor astronomii na Uniwersytecie w Uppsali, znany szerzej z opracowanej później skali temperatury.
🦭 Podszedł on do zadania nad wyraz skrupulatnie. W 1731 roku wybrał się w okolice małej wyspy Lövgrund, leżącej około 175 km na północ od Sztokholmu. Tam znalazł skałkę wystającą nieznacznie nad powierzchnię wody — zwykłą, niczym się nie wyróżniającą, na której przesiadywały czasem foki. Na tej właśnie skale zaznaczył ówczesny poziom morza. Wracał tam co jakiś czas, a kolejne pokolenia uczonych także odwiedzały to miejsce, stawiając w 1831 i 1931 roku nowe znaki poziomu morza. Ciekawe, jaki odczyt będzie za sześć lat, w 2031 roku?
📏 Dziś, po niemal 300 latach żadna szanująca się foka nie wskoczy już na skałę, gdyż wznosi się ona 2 metry ponad taflą wody. Znaczy to, że przez kilkaset lat ląd podnosił się średnio o 7 milimetrów rocznie.
❄️ Jak to możliwe? Po prostu — Skandynawia rośnie i to dosłownie. Dzisiejszy ląd był jeszcze całkiem niedawno (w skali geologicznej) przykryty lodem o grubości nawet 3 kilometrów. Taki ciężar wcisnął skorupę ziemską w plastyczną warstwę płaszcza Ziemi — tzw. astenosferę — na głębokość nawet 500 metrów.
🌦 Kiedy około 10 000 lat temu lód się stopił, Ziemia zaczęła się prostować. Tak jak poduszka po tym, jak wstaniecie z łóżka — tylko trochę wolniej. To zjawisko naukowcy nazywają ruchem izostatycznym.
⚖️ Ten proces nadal zachodzi! Największe tempo unoszenia się lądu notuje się w okolicy Skuleberget, nad Zatoką Botnicką — wynosi ono niemal 1 centymetr rocznie. Od czasów ostatniego zlodowacenia cała Skandynawia podniosła się już o 200–300 metrów.
🪨 A Skała Celsjusza (tzw. Celsiusstenen) jest dziś jednym z najlepiej udokumentowanych punktów pomiaru ruchów izostatycznych na świecie.
📷 Skała Celsjusza obecnie. Fot. Holger Steffen
📚 Źródła:
Holger Steffen, The Celsius Rock – Land uplift in the Baltic Sea Region (Lantmäteriet, Geological Survey of Sweden)
Geological Survey of Sweden
Uppsala Universitet Archives
Encyclopaedia Britannica, entry “Isostatic rebound”
EGU Blogs: Glacial Isostatic Adjustment in Fennoscandia
🌡 Rozwiązanie zagadki tych zmian powierzono ówczesnym uczonym, wśród których był też Anders Celsius, profesor astronomii na Uniwersytecie w Uppsali, znany szerzej z opracowanej później skali temperatury.
🦭 Podszedł on do zadania nad wyraz skrupulatnie. W 1731 roku wybrał się w okolice małej wyspy Lövgrund, leżącej około 175 km na północ od Sztokholmu. Tam znalazł skałkę wystającą nieznacznie nad powierzchnię wody — zwykłą, niczym się nie wyróżniającą, na której przesiadywały czasem foki. Na tej właśnie skale zaznaczył ówczesny poziom morza. Wracał tam co jakiś czas, a kolejne pokolenia uczonych także odwiedzały to miejsce, stawiając w 1831 i 1931 roku nowe znaki poziomu morza. Ciekawe, jaki odczyt będzie za sześć lat, w 2031 roku?
📏 Dziś, po niemal 300 latach żadna szanująca się foka nie wskoczy już na skałę, gdyż wznosi się ona 2 metry ponad taflą wody. Znaczy to, że przez kilkaset lat ląd podnosił się średnio o 7 milimetrów rocznie.
❄️ Jak to możliwe? Po prostu — Skandynawia rośnie i to dosłownie. Dzisiejszy ląd był jeszcze całkiem niedawno (w skali geologicznej) przykryty lodem o grubości nawet 3 kilometrów. Taki ciężar wcisnął skorupę ziemską w plastyczną warstwę płaszcza Ziemi — tzw. astenosferę — na głębokość nawet 500 metrów.
🌦 Kiedy około 10 000 lat temu lód się stopił, Ziemia zaczęła się prostować. Tak jak poduszka po tym, jak wstaniecie z łóżka — tylko trochę wolniej. To zjawisko naukowcy nazywają ruchem izostatycznym.
⚖️ Ten proces nadal zachodzi! Największe tempo unoszenia się lądu notuje się w okolicy Skuleberget, nad Zatoką Botnicką — wynosi ono niemal 1 centymetr rocznie. Od czasów ostatniego zlodowacenia cała Skandynawia podniosła się już o 200–300 metrów.
🪨 A Skała Celsjusza (tzw. Celsiusstenen) jest dziś jednym z najlepiej udokumentowanych punktów pomiaru ruchów izostatycznych na świecie.
📷 Skała Celsjusza obecnie. Fot. Holger Steffen
📚 Źródła:
Holger Steffen, The Celsius Rock – Land uplift in the Baltic Sea Region (Lantmäteriet, Geological Survey of Sweden)
Geological Survey of Sweden
Uppsala Universitet Archives
Encyclopaedia Britannica, entry “Isostatic rebound”
EGU Blogs: Glacial Isostatic Adjustment in Fennoscandia
Dyskusje ogólne
1 r
573
Oto Łukasz Żak. W ubiegłym roku we wrześniu na Trasie Łazienkowskiej w Warszawie, pijana ameba zapierdalała z prędkością ponad 220km/h, mijając inne auta.
Jego volkswagen uderzył z ogromną siłą w osobowego forda, którym podróżowała czteroosobowa rodzina. W wyniku wypadku śmierć poniósł 37-letni Rafał. Jego żona i dwójka dzieci trafili do szpitala w ciężkim stanie.
Pierdolony patol zabił, nie udzielił pomocy, razem ze swoimi kumplami zaraz po wypadku zacierał ślady i ostatecznie uciekł za granicę. Potem próbował nieudolnie ściemniać, że pojazdem kierowała jego dziewczyna, która też została ciężko ranna. Jej też nie udzielił pomocy, grożąc przy okazji świadkom wpierdolem, gdy ci chcieli działać.
Wczoraj podczas rozprawy, gdy świadkowie opowiadali o wstrząsających szczegółach zdarzenia, m.in. o zakleszczonych we wraku ciężko rannych, płaczących i zszokowanych dzieciach patrzących na martwego ojca i nieprzytomną matkę, ten podludź śmiał się, ziewał i ewidentnie był znudzony.
Gdy potem zeznawał inny świadek przedstawiając kolejne drastyczne sceny, skurwysyn ziewał i pytał sądu, czy można zrobić przerwę.
Jaką karę można zasądzić dla tej szmaty jeśli wszyscy wiemy, że z 30 lat które mu grożą zostanie max 15 z czego wyjdzie po 8, no i oczywiście najbardziej sprawiedliwy ZAKAZ PROWADZENIA POJAZDÓW.
Ja pierdole kurwa mać...
Ja pierdole kurwa mać...