54
Wiedza bezużyteczna
transportowanie dużych ilości niektórych orzechów (a w szczególności pistacji) wiąże się z ryzykiem pożaru i wybuchu. Nie chodzi tu jednak o małe opakowanie w plecaku czy bagażu podręcznym, lecz o masowy transport towarowy w kontenerach i ładowniach statków.Zagrożenie wynika z dwóch głównych zjawisk:1. Samozapłon biologiczno-chemiczny (np. pistacje)Pistacje charakteryzują się bardzo wysoką zawartością tłuszczu (od 45% do 55%) oraz niską zawartością wody. W międzynarodowym transporcie morskim są one oficjalnie sklasyfikowane według kodeksu IMDG jako towar niebezpieczny klasy 4.2 – substancje podatne na samozapłon.Proces ten przebiega następująco:Wilgoć i enzymy: Jeśli orzechy zostaną zapakowane z choćby minimalną ilością wilgoci, aktywują się w nich naturalne procesy rozkładu tłuszczów oraz mikroorganizmy (grzyby i bakterie).Wzrost temperatury: Procesy te uwalniają ciepło. W ogromnych, ciasno upakowanych stosach (np. w workach jutowych pod dużym naciskiem) ciepło nie ma dokąd ujść.Reakcja łańcuchowa: Gdy temperatura wewnątrz ładunku osiągnie odpowiednio wysoki poziom, dochodzi do autooksydacji tłuszczów (chemicznego samonagrzewania). W skrajnych przypadkach doprowadza to do osiągnięcia temperatury zapłonu i samorzutnego wybuchu ognia bez udziału iskry zewnętrznej.2. Wybuch pyłu organicznegoPodobnie jak w przypadku mąki czy cukru w silosach, masowy załadunek, zsypywanie i transport orzechów (np. pekan czy włoskich) generują ogromne ilości drobnego pyłu organicznego.Jeśli taki pył unosi się w powietrzu w zamkniętej przestrzeni (ładownia, silos) i osiągnie odpowiednie stężenie, wystarczy najmniejsza iskra elektrostatyczna lub mechaniczna, aby wywołać gwałtowny wybuch pyłu. Zjawisko to doprowadziło w przeszłości do kilku eksplozji w silosach rolniczych.Środki ostrożnościAby bezpiecznie transportować orzechy na skalę przemysłową, firmy logistyczne muszą bezwzględnie przestrzegać restrykcyjnych procedur: dokładnego suszenia przed załadunkiem, kontrolowania wilgotności, zapewnienia stałej wentylacji i niskiej temperatury w kontenerach. W domowej spiżarni nie ma się czego obawiać – małe ilości orzechów nie wygenerują warunków potrzebnych do samozapłonu.
Obrazek zwinięty kliknij aby rozwinąć ▼
2
Jest to druga dzida z tej serii, ale tym razem o istocie wywodzącej się ze słowiańszczyzny: rusałce. Dlaczego akurat ten stwór? Bo jest znany każdemu fanowi herosków, a w RPG, wbrew swojej sławie, nie pojawia się zbyt często.
Folklor w światach D&D – Rusałka
Rusałka zawitała do Dungeons and Dragons w roku 2004, czyli edycji 3,5. Był to czas, kiedy inspiracje wierzeniami i mitem miały swoją kulminację, więc do podręczników ładowano co tylko się dało. Poza nią w księdze Frostburn dodano na przykład marzannę i wodnika, niestety ISA pokpiła sprawę i podręcznik nie wyszedł w języku polskim. Szkoda, bo przecież w angielskim „rusalka” i „marzanna” brzmią tak samo – należało nam się to tłumaczenie! Ciekawe jest to, że rodzima rusałka oficjalnie w D&D nie pojawiła się już nigdy więcej, ustępując miejsca potworom szerzej kojarzonym z franczyzą, na przykład od zawsze znanej nimfie.
Folklor w światach D&D – Rusałka
Rusałka to demon wodny, konkretnie słowiański i specyficznie występujący tylko w formie żeńskiej. Ponoć istnieje też odmiana leśna, ale zostańmy przy tej najbardziej rozpowszechnionej, bo inaczej dostaniemy smerga, hej! W różnych rejonach rusałka miała różne nazwy, np. wiła, majak, dziwożona, boginka, łaskotnica, topielica, nawka, brzeginia, a nawet nimfa… Problem jest taki, że to inne demony i od rusałki znacznie się różnią. Skąd takie zamieszanie? Ano od rzymian. Bo rusałka wywodzi się z łaciny.
Folklor w światach D&D – Rusałka
Zaraz, zaraz. Demon słowiański wywodzi się z łaciny? No nie. Znaczy tak, ale nie. Bo z łaciny to się wywodzi tylko nazwa, ale demon jest rodowity, słowiański. Jak to możliwe? Rusałka wedle językoznawców wzięła się z terminu „rosalia” (święto róż) czyli takiego święta zmarłych rzymian przypadającego jakoś na wiosnę. To się nałożyło na Zielone Świątki, a raczej ich wcześniejszy obrzęd przedchrześcijański, który akurat wypadał na ten okres. Co to ma wspólnego? Tak się złożyło, że największa aktywność pewnych żeńskich demonów słowiańskich przypadała akurat w te Zielone Świątki, rosalia, i tak to nazwa wił czy tam innych boginek została zastąpiona rusałką, tworząc coś bliskiego a odmiennego. To znaczy, że sama rusałka nie jest demonem słowiańskim, bo jej nazwa powstała gdzieś, luźno strzelając, w X wieku, ale ma słowiańskie korzenie z czasów o wiele, wiele wcześniejszych.
Folklor w światach D&D – Rusałka
Rusałka zalęgła się jednak dobrze w Polskich stawach, bajorach, jeziorkach czy strumieniach, żyjąc samotnie albo w małych grupach. Opisywano ją jako dziewczynę o długich złotych, tudzież zielonych włosach, czarnych oczach i niezwykłej urodzie oraz kształtach, co było wyraźnie widoczne, bo demon w ubrania to się nie bawił. Naguśka rusałka wyłaziła na brzeg w nowiu, a wedle pana Pawła Zycha w noc księżycową (czyli tak naprawdę wszystko jedno kiedy) i zaczynała tańczyć, śpiewać, śmiać się, a jako że bywała samotna, to mamiła chłopców. Nie było to wyjątkowo trudne z takim ciałem, chyba że chłop sobie schował do gaci listek piołunu – odstraszał demony. Jak już ofiara wlazła w szuwary, to ją rusałka topiła albo łaskotała na śmierć. Czasem mogła zadać zagadkę, a jak się zgadło to brała w wodę i był ślub. Tyle, że taki delikwent średnio mógł po wodą oddychać, więc się to raczej nie kończyło dobrze.
Folklor w światach D&D – Rusałka
Rusałki brały się z jakiegoś tragicznego losu. Do stania się nią mogło doprowadzić samobójstwo w wodzie, śmierć przed ślubem, brak chrztu – co się zaplata z tymi rosaliami i świętem zmarłych. Jako że rusałki były demonami powstałymi z kobiet, to szczerze nienawidziły innych kobiet, szczególnie tych żywych, ale jak widać zabijały co leci. Niekoniecznie celowo, bardziej z samotności, którą chciały w ten sposób zaspokoić. Niestety połączenie dwóch światów po raz kolejny okazało się niemożliwe. Takiemu kawalerowi zauroczonemu przy brzegu mogło się również odechcieć spółkowania jak zobaczył, że z bliska ta piękna rusałka przypomina starą pomarszczoną babę. Zdarzało się. Przecież technicznie to nie żyła.
Folklor w światach D&D – Rusałka
W D&D rusałka jest jednym z najbliższych swojemu mitologicznemu odpowiednikowi potworów o niskim stopniu zagrożenia. Nie może się oddalać od swojego akwenu i funkcjonuje raczej w rejonach północnych. Posiada zaklęcie oddychania pod wodą, które może rzucić na miłego kawalera, a także wyjątkowy syreni głos przyzywający śmiałka w krzaki. Doskonale pływa i trzaska sztyletem, ale nadaje się tylko dla bohaterów o niskich poziomach, więc jej zastosowanie jest marginalne, choć klimatyczne.
Folklor w światach D&D – Rusałka
Zalążek przygody RPG: We wsi Sopłowo zaginął młody chłopak. Ludzie mówią, że wciągnęła go pod wodę rusałka, którą stała się po śmierci jego narzeczona. Tragiczna śmierć miała miejsce w zimie, kiedy młodzi spacerowali wzdłuż brzegu. Dziewczyna wpadła pod lód, a chłopak przybiegł do wsi po pomoc, ale jej już nie znaleziono. Teraz zapewne dziewczyna mści się na mieszkańcach, a za pierwszą ofiarę wybrała właśnie narzeczonego. Czy fakt że chłopak zadawał się wtedy z inną dziewczyną ma znaczenie? Dlaczego zaraz po śmierci narzeczonej tak szybko wziął ślub z tą drugą? Może zemsty dokonał ktoś żywy, a nie rusałka?
Obrazek zwinięty kliknij aby rozwinąć ▼
0.067147016525269