Strona 3

SAN REMO, Włochy — Włoska kolarka Debora Silvestri została przewieziona do szpitala po groźnie wyglądającym wypadku podczas sobotniego jednodniowego klasyku kobiet Mediolan–San Remo.

W zdarzeniu uczestniczyło kilka zawodniczek, a Silvestri przeleciała przez barierkę, gdy kolarki próbowały uniknąć karambolu.

Zespół Silvestri, Laboral Kutxa, poinformował, że 27-latka była przytomna podczas transportu i że później przekaże aktualizację na temat jej stanu.

Do wypadku doszło podczas zjazdu ze słynnego podjazdu Cipressa, niespełna 12 mil od końca 97-milowej trasy.

Dwie z faworytek wyścigu, Kasia Niewiadoma-Phinney oraz Kim Le Court-Pienaar, również brały udział w kraksie. Niewiadoma-Phinney nie była w stanie kontynuować jazdy, natomiast Le Court-Pienaar wróciła na rower, ale ukończyła wyścig na 99. miejscu.

Zwycięstwo odniosła Lotte Kopecky, wyprzedzając Noemi Rüegg i Eleonorę Gasparrini w sprincie pięciu zawodniczek.

https://www.espn.com/olympics/cycling/story/_/id/48268435/cyclist-debora-silvestri-taken-hospital-race-crash

- Tate, ide na dwór. Zjedziesz ze mną?
- Dobra, tylko wezmę akordeon.

„Ninna nanna, ninna oh, questo bimbo a chi lo do? Lo darò all’uomo nero, che lo tiene un anno intero...”

tłum: „Kołysanka, kołysaj, komu oddam to dziecko? Oddam je Czarnemu Człowiekowi, który zatrzyma je na cały rok…”.

- fragment starej włoskiej kołysanki

Babau, zwany też we Włoszech- l’uomo nero (czarny człowiek), to klasyczny boogeyman, straszak z dzieciństwa, ale z bardzo ciekawym tłem językowym i kulturowym. W przeciwieństwie do wielu potworów z bestiariuszy nie ma stałego wyglądu ani jasno określonej mitologii. Jest raczej figurą, w którą rodzice i dziadkowie wkładają własne lęki oraz metody wychowawcze. 

Samo słowo babàu ma jak podkreślają językoznawcy charakter onomatopeiczny. Wywodzi się z powtarzanego „bau bau”, dawnej „strasznej” sylaby, czymś w rodzaju naszego „bu!”. Najpierw było dźwiękiem, którym dorośli straszyli dzieci, potem zaczęto tak nazywać „coś” albo „kogoś”, kto ten dźwięk wydaje. Giacomo Leopardi w Zibaldone analizuje tę formę i łączy ją z długą tradycją naśladowania szczekania psów (greckie i łacińskie odpowiedniki, czy francuskie aboyer), która z czasem przerodziła się w ogólnie „straszny głos” adresowany do dzieci.

W folklorze włoskim Babau i l’uomo nero są w praktyce wymienni. Wielu autorów pisze wprost, że to dwie nazwy tej samej istoty. To urojony prześladowca dzieci, używany jako straszak. Pojawia się nocą, krąży po drogach i podwórkach, czai się pod łóżkiem. W większości opowieści nie musi w ogóle być opisany, wystarczy, że jest „czarny”, „duży” i „zabiera”. Tam, gdzie jednak dostaje ciało, bywa przedstawiany jako wysoki mężczyzna w długim, ciężkim czarnym płaszczu, z kapturem lub kapeluszem z szerokim rondem, który zasłania twarz. W wersji l’uomo nero pojawia się też jako coś bardziej widmowego. Czarny duch bez nóg, który od pasa w dół rozmywa się w cień. Tak opisywany bywa np. w folklorze z północnych regionów, jak Dolina Aosty.

Z perspektywy porównawczego folkloru Babau należy do wielkiej rodziny europejskich straszaków. W literaturze i popularnych opracowaniach zestawia się go z anglosaskim boogeymanem, rosyjskim Buką, niemieckim Butzemannem i dziesiątkami innych lokalnych figur, które pełnią tę samą funkcję. Są projekcją zakazów i ostrzeżeń, personifikacją zdania „nie rób tego, bo coś cię złapie”. Nie ma jednego kanonicznego mitu, za to jest mnóstwo krótkich, ustnych opowiastek. O dziecku, które wyszło nocą na ulicę i „zabrał je Babau",  o maluchu, który poszedł za obcym mężczyzną w kapeluszu i już nie wrócił. Takie historie działają jako moralitet  nawet jeśli ich szczegóły zmieniają się z pokolenia na pokolenie.

Współczesne świadectwa i opowieści pokazują, że figura l’uomo nero nie zniknęła. W swoich wspomnieniach starsza Włoszka opowiada historię babci, która jako młoda dziewczyna zobaczyła na polu wysoką, mroczną postać w czarnym kapeluszu, stojącą nieruchomo wśród zboża i wpatrującą się w nią oraz jej narzeczonego.

Ciekawa jest też warstwa etymologiczna i historyczna. Niektóre opracowania sugerują, że słowo „Babau” mogło w pewnych regionach wiązać się z dawnymi lękami przed Saracenami. Najeźdźcami z południa  i wywodzić się z arabskiego baban („zwycięzca”). Bardziej przekonujące wydaje się jednak tłumaczenie onomatopeiczne: od „bau bau”, psiego szczekania i dziecięcego straszaka. Występuje one w różnych dialektach włoskich i w pokrewnych formach w innych językach europejskich.