Strona 89

Tego dnia, w 1832 roku, urodził się William Crookes, brytyjski fizyk, chemik i wynalazca. Zajmował się głównie spektroskopią i badaniem promieniowania katodowego. Ma też ogromne zasługi w konstruowaniu aparatury próżniowej. Zbudował pierwszy radiometr (nazywany wiatraczkiem słonecznym lub młynkiem Crookesa). Dzięki jego lampie wyładowczej (rura Crookesa) służącej do obserwacji promieni katodowych odkryto promieniowanie X. Sam Crookes na podstawie swoich obserwacji zasugerował, że promienie katodowe są strumieniem cząstek, przez co właściwie otarł się o odkrycie elektronu. Na swoim koncie ma natomiast odkrycie pierwiastka tal, wynalezienie spintaryskopu - jednego z pierwszych detektorów cząstek alfa, a także wytworzenie pierwszej soczewki, która całkowicie blokowała światło ultrafioletowe i większość podczerwieni.

Funfact:

16 czerwca 1888 roku, urodził się Aleksandr Friedman, rosyjski matematyk, fizyk, meteorolog i kosmolog. Początkowo zajmował się geofizyką i fizyką atmosfery, gdzie badał ruch turbulentny. Jednak największy wkład wniósł w kosmologię i teorię względności. Jako pierwszy opracował matematyczny model rozszerzającego się wszechświata zgodnego z ogólną teorią względności. Był także jednym z pierwszych zwolenników koncepcji Wielkiego Wybuchu. Jego nazwisko noszą podstawowe równania kosmologii relatywistycznej opisujące ewolucję wszechświata. Możemy też go spotkać w metryce Friedmana-Lemaître’a-Robertsona-Walkera, która służy do opisu jednorodnego, izotropowego wszechświata.

15 czerwca 1947 roku, urodził się Alain Aspect, francuski fizyk doświadczalny specjalizujący się w badaniach nad splątaniem kwantowym. W 1982 roku wraz ze swoim zespołem przeprowadził pierwszy eksperyment testujący teorię parametrów ukrytych, a zarazem potwierdził istnienie stanów splątanych fotonów. Trzeba też uczciwie przyznać, że dekadę wcześniej S. Freedman i J. Clauser przeprowadzili inne doświadczenie badające nierówności Bella, jednak ze względu na dość duży błąd, to właśnie eksperyment Aspecta uznaje się za w pełni udany.

Tego dnia, w 1736 roku, urodził się Charles Coulomb, francuski fizyk i inżynier. Niezależnie od Johna Michella wynalazł wagę skręceń. Prowadził także badania nad tarciem – znajdziemy go w takich pojęciach jak tarcie kulombowskie oraz trzecim prawie tarcia. Odkrył zjawisko ekranowania elektrycznego, a także wprowadził pojęcie momentu magnetycznego. Jednak najbardziej jest znany z doświadczalnego wyznaczenia siły oddziaływania elektrostatycznego ładunków elektrycznych, czyli słynne prawo Coulomba. Jak się okazuje, do tych samych wniosków doszedł nieco wcześniej Henry Cavendish, jednak nie miał on w zwyczaju publikowania swoich prac i o większości jego wyników dowiedziano się dopiero po jego śmierci.

Nazwiskiem Coulomba została nazwana jednostka ładunku elektrycznego.

13 czerwca 1773 roku, urodził się Thomas Young, angielski fizyk, lekarz i w ogóle człowiek renesansu, tyle że w epoce oświecenia ;-) Interesował się tak wieloma zagadnieniami, że został nazwany „ostatnim człowiekiem, który wiedział wszystko". Dla fizyki szczególnie przysłużył się badając światło. Przeprowadził serię doświadczeń wykazujących jego falową naturę, w tym wykazał na podstawie polaryzacji, że światło jest falą poprzeczną i podał przybliżoną długość fali dla światła widzialnego. Najbardziej znany jest ze słynnego doświadczenia z podwójną szczeliną (znajduje się na liście 10 najpiękniejszych doświadczeń z fizyki), które wykazało falową naturę światła, a z modyfikacji tego eksperymentu korzysta się do dziś. Young zajmował się także teorią sprężystości, przez co został uwieczniony w module Younga określającym podatność na odkształcanie liniowe materiału.


Również 13 czerwca, ale w 1831 roku, urodził się James Clerk Maxwell, szkocki fizyk i matematyk. Zajmował się głównie termodynamiką i elektromagnetyzmem. Opracował rozkład prędkości cząsteczek gazu doskonałego (nazywany jego nazwiskiem). Stworzył metodę i pod jego nadzorem wykonano pierwszą kolorową fotografię. Najbardziej jednak kojarzy się ze słynnymi równaniami unifikującymi elektryczność z magnetyzmem, co było nie lada przełomem w tamtejszej fizyce. Na podstawie tych równań, Maxwell wykazał również, że może istnieć coś takiego jak fala elektromagnetyczna i podał prędkość jej propagacji (która bardzo dobrze zgadzała się z wyznaczoną wtedy prędkością światła), co naprowadziło go do stwierdzenia że światło jest właśnie falą tego typu. Możemy go spotkać w koncepcji demona Maxwella, a także w systemie CGS przy jednostce strumienia magnetycznego: 1 Mx.

PS Taka ciekawostka, Clerk to nie drugie imię, ale pierwszy człon nazwiska. Więc hiperpoprawnie powinno się mówić „Równania Clerka Maxwella" ;-)

11 czerwca 1867 roku urodził się Charles Fabry, francuski fizyk. Zajmował się optyką i spektroskopią. Jego specjalnością były zjawiska związane z interferencją. Wraz z Henrim Buissonem wykazał istnienie w górnej warstwie atmosfery obszaru o wysokiej zawartości ozonu, który odpowiedzialny jest za filtrowanie promieniowania ultrafioletowego pochodzącego od Słońca. Natomiast wraz z Alfredem Pérotem opracował nowy typ interferometru (nazywany od ich nazwisk) dzięki któremu można było dokonać precyzyjnych pomiarów długości fali światła, a także zmian w długości drogi optycznej. Konstrukcja ta jest szeroko stosowana do dziś.

10 czerwca 1803 roku, urodził się Henry Darcy, francuski inżynier. Był projektantem i konstruktorem systemów wodociągowych. Prowadził też badania z zakresu hydrauliki. To właśnie on przeprowadził pierwsze doświadczenia laboratoryjne dotyczące filtracji wody przez złoże piasku. Doprowadziło go to do sformułowania fundamentalnego prawa filtracji (nazywanego jego nazwiskiem), dotyczącego przepływu cieczy w porowatym ośrodku.