27
Są we wszechświecie rzeczy, o których się nawet fizjologom nie śniło. Przeczytać można o nich w książce “Ciemna materia i ciemna energia. Tajemnicze 95% wszechświata” autorstwa Briana Clegga.
Zgodnie z obecną wiedzą astrofizyczną mniej więcej 27% wszechświata tworzy ciemna materia, 68% ciemna energia, a zaledwie około 5% to wszystko, co bezpośrednio obserwujemy. Przymiotnik “ciemna” nie odnosi się jednak w żaden sposób do rzeczywistych właściwości. Jest to świadectwo niezrozumienia tych zjawisk. Istnieją różne teorie na ich wyjaśnienie, ale żadna z nich nie została do tej pory w pełni zweryfikowana empirycznie.
Szacowanie masy galaktyk lub ich gromad daje zaskakujące rezultaty. Biorąc pod uwagę prędkość ich obrotu, powinny się rozpaść. Grawitacja może utrzymać ciała na orbitach tylko przy odpowiedniej prędkości. Jeśli krążące ciało porusza się zbyt szybko i przekroczy prędkość ucieczki układu, opuści go. Według wszelkich obliczeń, aby galaktyki pozostały stabilne, powinno znajdować się w nich wielokrotnie więcej masy. Ta dodatkowa masa została nazwana ciemną, ponieważ nie emituje ona, ani nie odbija promieniowania elektromagnetycznego. Pozostawia jedynie ślad w postaci oddziaływania grawitacyjnego.
Z uwagi na to, że światło jest falą, zbliżanie lub oddalanie się od nas obiektów powoduje zmianę jej częstotliwości. Kolor to nic innego jak częstotliwość światła właśnie. Gdy obserwujemy obiekty zbliżające się, ich światło staje się coraz bardziej niebieskie - jest to tzw. przesunięcie ku błękitowi. W wypadku oddalania się występuje przesunięcie ku czerwieni. Obserwacje galaktyk wykazały, że niemal wszystkie, za wyjątkiem kilku bardzo bliskich Drodze Mlecznej (Andromeda zbliża się ze względu na silne przyciąganie grawitacyjne), oddalają się od nas. Mało tego, zachodzi to coraz szybciej. Skoro jednak nie poruszają się same galaktyki, wniosek może być tylko jeden - rozszerza się przestrzeń. Siłą napędzającą rozszerzanie jest wspomniana już ciemna energia.
Książka jest krótka, lecz bardzo treściwa. Tytułowe tajemnice omówiono bez zbędnych dygresji i popularnych w tego typu literaturze anegdot o fizykach. Bardziej istotnym wyróżnikiem jest jednak wyjście poza dominujące narracje, tzn. ukazanie alternatywnych możliwości wyjaśnienia zagadki ciemnej materii i ciemnej energii. Są tu zarówno pomysły na modyfikację istniejących teorii, jak i branie pod uwagę błędów obliczeniowych lub obserwacyjnych. Czytelnik otrzymuje zatem pełny przegląd problemu. Polecam i wypierdalam.