14
Co by było, gdyby? Alternatywne wizje historii często intrygują jej pasjonatów. Pomysł na świat po zwycięstwie państw Osi w II wojnie światowej przedstawił Philip K. Dick w książce „Człowiek z Wysokiego Zamku”.
Niemcy, Japonia i Włochy odniosły w II wojnie światowej zwycięstwo totalne. Świat został podzielony pomiędzy ich strefy wpływów. W każdej z nich mocarstwa ustanawiają własny porządek. III Rzesza kontynuuje zbrodnie na tle rasowym i rozwija nowe technologie, Japończycy dyktują warunki polityczno-gospodarcze w Azji i na Pacyfiku, Włochy zaś mimo zdobyczy terytorialnych w Afryce mają drugorzędne znaczenie wobec pozostałych sojuszniczych mocarstw. Akcja powieści rozgrywa się w 1962 r. w rozebranych przez zwycięzców wojny USA. Zachód znalazł się w japońskiej strefie okupacyjnej, wschód w niemieckiej, pośrodku zaś powstało zależne od obu państwo buforowe.
Fabuła prezentowana jest z perspektywy kilku postaci, których losy bezpośrednio lub pośrednio się splatają. Reprezentują one różne aspekty tematów książki, łączące się na zakończenie w całość. Bohaterami są zatem:
- Robert Childan, właściciel sklepu z pamiątkami,
- Frank Frink, ukrywający się pod fałszywą tożsamością żyd,
- puszczalska żona Franka, Juliana,
- pan Tagomi, wysokiej rangi przedstawiciel Pacyficznej Misji Handlowej,
- tajemniczy szwedzki biznesmen Baynes.
- Robert Childan, właściciel sklepu z pamiątkami,
- Frank Frink, ukrywający się pod fałszywą tożsamością żyd,
- puszczalska żona Franka, Juliana,
- pan Tagomi, wysokiej rangi przedstawiciel Pacyficznej Misji Handlowej,
- tajemniczy szwedzki biznesmen Baynes.
W sytuacjach niepewności bohaterowie korzystają z I-cing, Księgi Przemian. Jest to kanoniczny tekst taoizmu i konfucjanizmu, reprezentujący chińską filozofię i kosmologię. Służy do wróżenia i interpretacji przyszłości. Stanowi japońską naleciałość kulturową na okupowanych obszarach. W powieści reprezentuje rozkminy typu: czy to, co widzimy, jest prawdziwe? Książka, oprócz motywu science fiction, ma bowiem również elementy refleksji nad postrzeganiem rzeczywistości. Uspokajam jednak, nie rzutuje to mocno na warstwę historycznej fantastyki. Czytelnicy omijający takie treści mogą uznać ten element za poboczną część fabuły.
Przedstawiona wizja świata jest dosyć szczegółowa i sensowna, jeśli chodzi o możliwy porządek społeczny po całkowitej i druzgocącej klęsce aliantów. Realistycznie też ukazana została mentalność niemieckich nazistów oraz ludzi żyjących pod ich władzą. Zaskakująco dobrze to wygląda, biorąc pod uwagę, że autor jest Amerykaninem. Widać, że solidnie się przygotował w tym zakresie. Japończycy wyszli mu trochę gorzej z punktu widzenia podejścia do zbrodni wojennych, ale to raczej drobna niedogodność niż element podważający wiarygodność fabuły. Philip K. Dick pisze trudne do jednoznacznej interpretacji powieści, dlatego spodziewałem się tu ciężkiej przeprawy. „Człowiek z Wysokiego Zamku” okazał się jednak tytułem przystępnym i ciekawym. Polecam i wypierdalam.