...To najmądrzejsze i najbardziej bolesne podsumowanie tamtego czasu – na końcu każdego politycznego szaleństwa, przewrotu, kłótni w parlamencie czy ideologicznego zaślepienia zawsze najbardziej cierpiał ten, kto miał najmniej do powiedzenia.
Zwykły człowiek – robotnik wracający po dziesięciu godzinach z fabryki do zawszonej izby na warszawskiej Woli, czy chłop bosej stopy orzący kawałek kamienistej ziemi gdzieś na Polesiu – nie obchodził zbytnio ani polityków kłócących się w Warszawie, ani marszałków w ozdobnych mundurach.
Oni wszyscy chcieli po prostu świętego spokoju:
żeby praca dawała tyle zarobku, żeby starczyło na chleb i masło dla dzieci,
żeby buty nie przemakały na jesieni,
żeby rząd nie wymyślał kolejnych podatków, a sąsiad – niezależnie czy był Żydem, Ukraińcem czy Polakiem – powiedział na ulicy „dzień dobry”.
A zamiast tego dostawali wielki kryzys gospodarczy, w którym chleb kupowało się na kredyt, bezrobocie zaglądające w oczy, policję pałującą strajkujących robotników albo sanacyjne pacyfikacje wsi. A kiedy w 1939 roku politycy ostatecznie przegrali swoją grę, to nie ministrowie, posłowie czy dygnitarze ginęli masowo w rowach od bomb i kul – to ci sami zwykli ludzie musieli zbierać zgliszcza, iść w tułaczkę i ginąć w katowniach.
Historia rzadko bywa sprawiedliwa dla szarych ludzi. Najpierw płacą za błędy swoich elit krwią, a potem w podręcznikach zostają tylko statystyką w sekcji „ofiary i straty”.
Zwykły człowiek – robotnik wracający po dziesięciu godzinach z fabryki do zawszonej izby na warszawskiej Woli, czy chłop bosej stopy orzący kawałek kamienistej ziemi gdzieś na Polesiu – nie obchodził zbytnio ani polityków kłócących się w Warszawie, ani marszałków w ozdobnych mundurach.
Oni wszyscy chcieli po prostu świętego spokoju:
żeby praca dawała tyle zarobku, żeby starczyło na chleb i masło dla dzieci,
żeby buty nie przemakały na jesieni,
żeby rząd nie wymyślał kolejnych podatków, a sąsiad – niezależnie czy był Żydem, Ukraińcem czy Polakiem – powiedział na ulicy „dzień dobry”.
A zamiast tego dostawali wielki kryzys gospodarczy, w którym chleb kupowało się na kredyt, bezrobocie zaglądające w oczy, policję pałującą strajkujących robotników albo sanacyjne pacyfikacje wsi. A kiedy w 1939 roku politycy ostatecznie przegrali swoją grę, to nie ministrowie, posłowie czy dygnitarze ginęli masowo w rowach od bomb i kul – to ci sami zwykli ludzie musieli zbierać zgliszcza, iść w tułaczkę i ginąć w katowniach.
Historia rzadko bywa sprawiedliwa dla szarych ludzi. Najpierw płacą za błędy swoich elit krwią, a potem w podręcznikach zostają tylko statystyką w sekcji „ofiary i straty”.