Wiedza
1 r
22
Zaratusztrianizm, jedna z najstarszych religii monoteistycznych świata, odegrał kluczową rolę w kształtowaniu duchowości i struktur społecznych starożytnej Persji. W centrum tej tradycji znajdowali się tak zwani Mędrcy, dziedziczni kapłani odpowiedzialni nie tylko za utrzymanie rytuałów, lecz także za ochronę ludzkości przed siłami zła. Poniższy krótki tekst przybliża zarówno podstawy teologii zaratusztriańskiej, jak i codzienną, pełną wyzwań służbę kapłańską w cieniu świętego ognia.
1. Święty ogień Persji
W VI wieku p.n.e. w Persji rozwinął się zaratusztrianizm, będący pod kuratelą ówczesnego Imperium Achemenidów. Największym prorokiem tej religii był Zoroaster (znany również jako Zaratustra), który wprowadził kult najwyższego boga Ahura Mazdy. Świat stworzony przez Ahurę Mazdę stał się areną walki pomiędzy Spenta Mainyu, duchem dobra, a jego złym odpowiednikiem Angrą Mainyu, naznaczonym mroczną magią. Śmiertelnicy posiadali wolność wyboru, po której stronie chcą stanąć.
1. Święty ogień Persji
W VI wieku p.n.e. w Persji rozwinął się zaratusztrianizm, będący pod kuratelą ówczesnego Imperium Achemenidów. Największym prorokiem tej religii był Zoroaster (znany również jako Zaratustra), który wprowadził kult najwyższego boga Ahura Mazdy. Świat stworzony przez Ahurę Mazdę stał się areną walki pomiędzy Spenta Mainyu, duchem dobra, a jego złym odpowiednikiem Angrą Mainyu, naznaczonym mroczną magią. Śmiertelnicy posiadali wolność wyboru, po której stronie chcą stanąć.
Fotografia nr 1
Fragment złotego kolczyka przedstawiający Ahura Mazdę – najwyższego boga panteonu zoroastryjskiego w otoczeniu zwierząt. Artefakt pochodzi z terenów dzisiejszego Iranu
Fragment złotego kolczyka przedstawiający Ahura Mazdę – najwyższego boga panteonu zoroastryjskiego w otoczeniu zwierząt. Artefakt pochodzi z terenów dzisiejszego Iranu
Perscy Mędrcy byli dziedzicznymi kapłanami oraz specjalistami od rytuałów zoroastryjskich. Odprawiali zarówno ceremonie publiczne, jak i prywatne. Do ich obowiązków należało m.in. składanie ofiar z lan, które miały zapewnić władcy pomyślność, oraz doglądanie świętego ognia – symbolu Spenta Mainyu. Płomień ten płonął w tzw. ognistych świątyniach, rozsianych po całym imperium. Zaniedbanie tych obowiązków groziło surowymi konsekwencjami. Grecki historyk Herodot również wspomina o Mędrcach, którzy intonowali modlitwy nad ciałami zwierząt ofiarnych oraz interpretowali sny.
Fotografia nr 2
Opieka nad ołtarzem ognia. Mędrzec recytuje rytuał, stojąc przed świętym płomieniem. Czuwanie nad tym, by ogień nie zgasł, było jego najświętszym obowiązkiem. Jego wygaśnięcie mogło skutkować oskarżeniem o bycie daevayasna, czyli czcicielem złych duchów.
Opieka nad ołtarzem ognia. Mędrzec recytuje rytuał, stojąc przed świętym płomieniem. Czuwanie nad tym, by ogień nie zgasł, było jego najświętszym obowiązkiem. Jego wygaśnięcie mogło skutkować oskarżeniem o bycie daevayasna, czyli czcicielem złych duchów.
2. Mędrcy wobec sił zła
Więcej informacji na temat Mędrców pochodzi z Awesty – świętych tekstów zoroastryjskich. Według tych pism istniały również inne boskie istoty zwane daevas, które, choć nie powinny być czczone, miały swoich kapłanów znanych jako daevayasna. Wśród nich znajdowali się yatu (czarownicy) oraz pairika (czarownice). Pairika były początkowo postrzegane jako nadprzyrodzone duchy, które starały się szkodzić ludziom.
Aby chronić się przed ich wpływem, Mędrcy mogli przywoływać imię Ahura Mazdy lub odmawiać modlitwy nad obciętymi paznokciami, które następnie zakopywano jako forma rytualnej ochrony. Wierzono również, że sam Ahura Mazda przekazał Zaratustrze, iż pocieranie ciała maga piórem ptaka varenjana może odeprzeć zło. Mimo tych zabiegów obronnych, podstawą walki ze złem była dla Mędrców rytualna czystość. Dbali oni o to, by ołtarze pozostawały wolne od zanieczyszczeń, takich jak ekskrementy czy zwłoki. Wierzyli, że podsycanie świętego płomienia w świątyniach mogło unicestwić każdego przedstawiciela rodu daevas.
Więcej informacji na temat Mędrców pochodzi z Awesty – świętych tekstów zoroastryjskich. Według tych pism istniały również inne boskie istoty zwane daevas, które, choć nie powinny być czczone, miały swoich kapłanów znanych jako daevayasna. Wśród nich znajdowali się yatu (czarownicy) oraz pairika (czarownice). Pairika były początkowo postrzegane jako nadprzyrodzone duchy, które starały się szkodzić ludziom.
Aby chronić się przed ich wpływem, Mędrcy mogli przywoływać imię Ahura Mazdy lub odmawiać modlitwy nad obciętymi paznokciami, które następnie zakopywano jako forma rytualnej ochrony. Wierzono również, że sam Ahura Mazda przekazał Zaratustrze, iż pocieranie ciała maga piórem ptaka varenjana może odeprzeć zło. Mimo tych zabiegów obronnych, podstawą walki ze złem była dla Mędrców rytualna czystość. Dbali oni o to, by ołtarze pozostawały wolne od zanieczyszczeń, takich jak ekskrementy czy zwłoki. Wierzyli, że podsycanie świętego płomienia w świątyniach mogło unicestwić każdego przedstawiciela rodu daevas.
Fotografia nr 3
Faravahar (lub Ferohar) – jeden z głównych symboli zoroastryzmu, uznawany za przedstawienie Fravashi (zoroastryjskiej koncepcji osobistego ducha człowieka) lub Khvarenah – boskiej siły, która spływa na wyznawców i wspiera ich w dążeniu do dobra.
Faravahar (lub Ferohar) – jeden z głównych symboli zoroastryzmu, uznawany za przedstawienie Fravashi (zoroastryjskiej koncepcji osobistego ducha człowieka) lub Khvarenah – boskiej siły, która spływa na wyznawców i wspiera ich w dążeniu do dobra.
Oskarżenia o jadugih (czary) były w starożytnej Persji traktowane niezwykle poważnie. Podejrzanego można było zmusić do przyznania się poprzez polanie go roztopionym metalem. Z kolei w życiu pozagrobowym czarownicy mieli być skazani na piekielne kary, takie jak bycie obgryzanym przez psy po brzuchu lub stanie wiecznie na rozżarzonej do czerwoności miedzi.
Fotografia nr 4
Zoroastryjski Mędrzec niosący barom – rytualne narzędzie używane przez kapłanów podczas świętych ceremonii. Przedstawienie pochodzi z czasów Imperium Achemenidów, około IV wieku p.n.e. (kolekcja Oxus Treasure).
Fotografia nr 4
Zoroastryjski Mędrzec niosący barom – rytualne narzędzie używane przez kapłanów podczas świętych ceremonii. Przedstawienie pochodzi z czasów Imperium Achemenidów, około IV wieku p.n.e. (kolekcja Oxus Treasure).
